<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- generator="استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 4.0" -->
<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
    <channel>
        <title>آینده روشن  - آخرين عناوين آموزش :: نسخه کامل</title>
        <description><![CDATA[تهیه شده توسط  آینده روشن ]]></description>
        <link>https://www.ayandehroshan.ir/Education</link>
        <lastBuildDate>Tue, 13 Oct 2026 19:29:34 GMT</lastBuildDate>
        <generator>استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 4.0</generator>
        <image>
            <url>https://www.ayandehroshan.ir/skins/default/fa/normal/ch01_newsfeed_logo.gif</url>
            <title>آینده روشن  - آخرين عناوين آموزش :: نسخه کامل</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/Education</link>
            <width>100</width>
            <height>70</height>
            <description><![CDATA[تهیه شده توسط  آینده روشن ]]></description>
        </image>
        <language>fa</language>
        <copyright>نقل و نشر مطالب با ذکر نام  صبح شد  آزاد است.</copyright>
        <pubDate>Tue, 13 Oct 2026 19:29:34 GMT</pubDate>
        <category>آموزش</category>
        <ttl>60</ttl>
        <atom:link href="https://www.ayandehroshan.ir/rssgx.dja5qa6dd51kwvjoe..pa4prx.arlaq0l.xml" rel="self" type="application/rss+xml" />
        <item>
            <title>معرفی دروس اصلی مقطع سطح چهار تخصصی مهدویت در گرایش قرآن و حدیث</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/1461/معرفی-دروس-اصلی-مقطع-سطح-چهار-تخصصی-مهدویت-گرایش-قرآن-حدیث</link>
            <description><![CDATA[دروس اصلی گرایش قرآن و حدیث سطح چهار تخصصی مهدویت در پنج ترم آموزشی ارائه می گردد و به ترتیب ذیل است:



ترم اول

&nbsp;

	
		
			&nbsp;ترم1
			عنوان درس
			توضیحات
			ساعت
			واحد
			هدف
		
		
			1
			تفسیر آیات مهدویت
			مشترک
			32
			2
			بررسی و تحلیل اجتهادی مهدویت و موضوعات مهم آن از دیدگاه قرآن کریم
		
		
			2
			مبانی کلامی مهدویت
			مشترک
			32
			2
			تبیین، بررسی و تحلیل پیش&zwnj;فرض&zwnj;ها و مبانی اعتقادی و کلامی مباحث مهم و چالشی مهدویت مانند قاعده&zwnj;های لطف، امکان اشرف، استمرار فیض الهی و نیاز به انسان کامل(هدایت به امر)
		
		
			3
			برسی رجالی روایات مهدویت
			مشترک
			32
			2
			شناخت و ارزیابی وضعیت راویان احادیث مهدویت به منظور اعتبارسنجی این احادیث با تکیه بر راویان حدیث
		
		
			4
			جریان&zwnj;شناسی انحرافات در حوزه مهدویت
			مشترک
			32
			2
			بررسی و تحلیل جریان&zwnj;های فکری انحرافی در حوزه مهدویت با بیان آموزه&zwnj;ها، عوامل پیدایش، گسترش یا انحلال این جریان&zwnj;ها به صورت تاریخی مانند مهدویت نوعی
		
	


&nbsp;

&nbsp;
&nbsp;

	
		
			&nbsp;ترم2
			عنوان درس
			توضیحات
			ساعت
			واحد
			هدف
		
		
			1
			ادعیه و زیارات مهدوی
			مشترک
			32
			2
			بررسی و تحلیل اجتهادی محتوای عبارات نیازمند به تبیین از ادعیه و زیارات مهدوی همراه با ارزیابی اسناد نیازمند بررسی
		
		
			2
			نشست علمی(سمینار)
			مشترک
			16+16 عملی
			1
			بررسی و تحلیل عمیق مسائل و شبهات جدید مهدویت به صورت نشست&zwnj;های علمی
		
		
			3
			اندیشه مهدویت در دیدگاه اهل سنت
			مشترک
			32
			2
			بررسی تحلیلی سیر تاریخی تطورات اندیشه مهدویت در اهل&zwnj;سنت همراه با بیان ریشه&zwnj;ها، زمینه&zwnj;ها و عوامل ایجاد و رشد آن
		
		
			4
			نظام اجتماعی- سیاسی مهدوی
			مشترک
			16
			1
			تبیین اصول و ویژگی&zwnj;های نظام سیاسی ـ اجتماعی مهدوی براساس دلایل عقلی و نقلی
		
		
			5
			موضوع شناسی مهدویت در آیات و روایات1
			اختصاصی
			32
			2
			بررسی مدلول آیات و روایات مرتبط با موضوعات مهدویت و تبیین استدلالی ساختار موضوعات در قرآن و روایات
		
	


&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;

	
		
			&nbsp;ترم3
			عنوان درس
			توضیحات
			ساعت
			واحد
			هدف
		
		
			1
			مبانی تفسیر متون دینی
			مشترک
			32
			2
			بررسی تحلیلی فهم&zwnj;پذیری متون دینی و روش تفسیر آن با عنایت به مباحث زبان دین و هرمنوتیک
		
		
			2
			روش نقد منابع
			مشترک
			16+32عملی
			2
			تسلط بر مهارت ارزشیابی و نقد منابع حدیثی، کلامی، تاریخی و تفسیری با تأکید بر منابع مهدویت
		
		
			3
			موضوع شناسی مهدویت در آیات و روایات
			اختصاصی
			32
			2
			بررسی مدلول آیات و روایات مرتبط با موضوعات مهدویت و تبیین استدلالی ساختار موضوعات در قرآن و روایات
		
		
			4
			تفسیر تطبیقی آیات مهدوی
			اختصاصی
			32
			2
			بررسی و تحلیل تطبیقی دیدگاه&zwnj;های مفسران فریقین در آیات مهم و بحث&zwnj;برانگیز مهدویت و ارزیابی آنها
		
	


&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;

	
		
			&nbsp;ترم4
			عنوان درس
			توضیحات
			ساعت
			واحد
			هدف
		
		
			1
			ارزیابی آراء مستشرقان در حوزه مهدویت
			مشترک
			32
			2
			ارزیابی و نقد تحلیلی اندیشه&zwnj;ها و آراء خاورشناسان در زمینه مهدویت با تکیه بر موضوعات چالش&zwnj;آفرین
		
		
			2
			مهدویت و آینده پژوهی
			مشترک
			32
			2
			بررسی فرصت&zwnj;ها و ظرفیت&zwnj;های آینده&zwnj;پژوهی و ارائه راهکار ترویج و گسترش باور مهدویت و زمینه&zwnj;سازی برای تشکیل جامعه مهدوی همراه با نقد دیدگاه&zwnj;های رقیب در آینده&zwnj;پژوهی
		
		
			3
			تبیین تطبیقی روایات مهدوی
			اختصاصی
			32
			2
			بررسی و تحلیل تطبیقی دیدگاه&zwnj;های فریقین در احادیث مهم و بحث&zwnj;برانگیز در حوزه مهدویت و ارزیابی آنها
		
	

&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;

	
		
			&nbsp;ترم5
			عنوان درس
			توضیحات
			ساعت
			واحد
			هدف
		
		
			1
			شیوه شناسی تبیین معارف در قرآن و روایات
			اختصاصی
			32
			2
			تبیین شیوه&zwnj;های قرآن و روایات در طرح و ارائه مباحث با تأکید بر موضوعات مهدویت
		
		
			2
			احادیث مشکل در حوزه مهدویت
			اختصاصی
			32
			2
			بررسی و تحلیل اجتهادی احادیث مشکل در حوزه مهدویت و عوامل بروز مشکل در این دسته از احادیث مانند اشتراک لفظی، کنایه، مجاز، تعارض با عقل یا نقل و... و ارائه راهکارهای علاج مشکلات آنها به ویژه در احادیث مربوط به &laquo;تولد حضرت&raquo;، &laquo;علائم ظهور&raquo;، &laquo;کشتارهای عصر ظهور&raquo;، &laquo;وضعیت اهل کتاب در حکومت حضرت مهدی&raquo; و &laquo;جانشینان ایشان&raquo;
		
	



&nbsp; &nbsp;&nbsp;



&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;]]></description>
            <category>سطح چهار تخصصی مهدویت</category>
            <pubDate>Tue, 13 Jul 2021 08:45:40 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/1461/معرفی-دروس-اصلی-مقطع-سطح-چهار-تخصصی-مهدویت-گرایش-قرآن-حدیث</guid>
            <enclosure url="https://www.ayandehroshan.ir/images/docs/000001/n00001461-b.jpg" length="20124" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>فراخوان دوازدهمین همایش بین‏ المللی دکترین مهدویت‌ پیشگویی‌های آخرالزمان از دیدگاه ادیان ابراهیمی</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/820/فراخوان-دوازدهمین-همایش-بین-المللی-دکترین-مهدویت-پیشگویی-های-آخرالزمان-دیدگاه-ادیان-ابراهیمی</link>
            <description><![CDATA[بسم الله الرحمن الرحیممؤسسة آیندة روشن (پژوهشکدة مهدویت) موضوع دوازدهمین همایش بین&zwnj;المللی دکترین مهدویت را &laquo;پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان از دیدگاه ادیان ابراهیمی&raquo; قرار داده است. از همه فرهیختگان و اندیشمندان دعوت می&zwnj;شود با ارائه مقالات پژوهشی در محورهای زیر در تبیین و ترویج این مهم سهیم گردند.محور اول: پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان در اسلام1. تعریف، ویژگی&zwnj; و اهمیت پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان2. حکمت بیان پیشگویی&zwnj;ها3. اصطلاح&zwnj;شناسی پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان (فِتَن، ملاحم، اشراط الساعه و...)4. جایگاه نشانه&zwnj;های ظهور در هندسه دین5. زبان نشانه&zwnj;های ظهور (نمادین یا واقعی)6. ویژگی&zwnj;ها و نسبت میان علائم و شرایط ظهور7. بررسی سند و محتوای پیشگوی&zwnj;های آخرالزمان در مورد اشخاص، گروه&zwnj;ها، شهرها، حوادث و... (سفیانی، خسف بیداء، یمانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه، دجال، نزول مسیح، بلایا و آفات طبیعی، مرگ&zwnj;های ناگهانی،&zwnj; افزایش فساد، آشوب&zwnj;ها، هرج و مرج، فتنه ها، زنان، جوانان و...)8. تفاوت میان علائم حتمی و غیرحتمی ظهور9. بررسی آماری و نموداری روایات آخرالزمان10. بررسی سیر تحول علائم ظهور11. رابطه بداء و نشانه&zwnj;های ظهور12. بررسی منابع و مآخذ پیشگویی&zwnj;ها در اسلام13. بررسی آثار و کارکرد پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان (در فلسفه تاریخ، آینده&zwnj;پژوهی و...)14. بررسی وضعیت عمومی مردم و جامعه جهانی در روایات آخرالزمان15. نقش پیشگویی&zwnj;ها در شکل&zwnj;گیری نحله&zwnj;های فکری و جنبش&zwnj;های اجتماعیمحور دوم: پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان در یهودیت و مسیحیت1. اصطلاح&zwnj;شناسی پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان در متون مقدس (هزاره&zwnj;گرایی، بازگشت مسیح، رستاخیز بزرگ، ملکوت خدا، نبرد نهائی و...)2. بررسی پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان در کتاب مقدس (خروج ضد مسیح، دابة&zwnj; الارض، آرماگدون، نزول مسیح، بلایای طبیعی، زلزله، هرج و مرج، کشتار&zwnj;های &zwnj;جمعی پیش از ظهور مسیح(ع) و...)3. بررسی تطبیقی پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان در اسلام، یهودیت و مسیحیت (دجال، آرماگدون، دابة الارض و...)4. بررسی پیشگویی&zwnj;ها درباره تقابل یا توافق مهدی(ع) و مسیح(ع) از دیدگاه اسلام و مسیحیت5. بررسی و ارزیابی پیشگویی&zwnj;ها در باره فتنه&zwnj;های آخرالزمان از دیدگاه ادیان ابراهیمیمحور سوم: تطبیق پیشگویی&zwnj;&zwnj;ها1. امکان و ضرورت تطبیق پیشگویی های آخرالزمان2. معیارهای تطبیق پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان با اشخاص، حوادث و رخدادهای اجتماعی و سیاسی3. نقش تطبیق در ظهور متمهدیان در ادیان ابراهیمی4. نقش تطبیق&zwnj;های ناروا در شکل&zwnj;گیری گروه&zwnj;های انحرافی و افراطی در دهه&zwnj;های اخیر5. بررسی تطبیق پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان از دیدگاه اسلام، مسیحیت و یهودیت بر خاورمیانه، خلیج فارس، اروپا و...6. نقش یهودیان و اوانجلیست&zwnj;ها در تطبیق پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان بر حوادث دوران جدید7. نقش یهود در تطبیق امام مهدی(عج) بر ضد مسیح کتاب مقدس8. رابطه میان پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان با استراتژی&zwnj;ها و دکترین&zwnj;های سیاسی و نظامی معاصر9. نقد و بررسی آراء اندیشمندان غربی در تطبیق پیشگویی&zwnj;های آخرالزمان در متون اسلامیتوضیحات:ـ مقالات باید حداکثر تا تاریخ اردیبهشت ماه سال 1395 به دبیرخانه همایش ارسال شود.ـ مقالات ارائه شده که مضمون آنها به عناوین پیشنهادی فراخوان نزدیک باشد با تایید کمیته علمی پذیرفته خواهند شد.ـ مقالات ارائه شده نباید پیش&zwnj;تر در دیگر همایش های علمی یا مجلات و فصل&zwnj;نامه&zwnj;های پژوهشی در داخل و خارج از کشور ارائه یا چاپ شده و یا کپی&zwnj;برداری از مقالات دیگران باشد.ـ مقالات برگزیده با حضور نویسندگان آنها در همایش ارائه خواهند شد.ـ کمیته علمی همایش، مقالات برگزیده شده را چاپ و منتشر خواهد کرد.ـ اصل مقاله حداکثر تا هفت هزار و پانصد کلمه (25صفحه) با فرمت &laquo;Word&raquo; به&zwnj;صورت لوح فشرده یا پست الکترونیک یا از طریق پایگاه اینترنتی، به دبیرخانه همایش ارسال گردد.ـ مقالات ارسالی بایستی دارای چکیده، مقدمه، ساختار مناسب و فهرست منابع به&zwnj;همراه سوابق علمی و پژوهشی نویسنده باشد.ـ همایش در خردادماه 1395 برگزار خواهد شد.نشانی: دبیرخانه دائمی همایش: قم ـ خیابان شهدا (صفائیه)، کوچه 25، پلاک 27 کد پستی: 45651 ـ 37137تلفن: 15ـ 37833714 ـ 0251 نمابر: 37833713 ـ 0251 تلفن همراه: 09191596792نشانی الکترونیکی: maqaleh@brightfuture.ir پایگاه اینترنتی: http://mahdaviat-conference.com]]></description>
            <category>آموزش</category>
            <pubDate>Sun, 26 Jul 2015 08:06:58 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/820/فراخوان-دوازدهمین-همایش-بین-المللی-دکترین-مهدویت-پیشگویی-های-آخرالزمان-دیدگاه-ادیان-ابراهیمی</guid>
        </item>
        <item>
            <title>نخستین نشست از سلسله نشست های تخصصی مهدویت</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/802/نخستین-نشست-سلسله-های-تخصصی-مهدویت</link>
            <description><![CDATA[حجت الاسلام و المسلمین مهدی سلطان احمدی سرپرست مهدیه امام خمینی(ره) (شعبه تهران مؤسسه آینده روشن) در گفت گو با خبرنگار آینده روشن به تبیین تحولات منطقه پرداخت و گفت: تحولات دهه&zwnj;ی اخیر در جهان و منطقه مانند لشگرکشی آمریکا به کشور های اسلامی به بهانه مقابله با تروریست، ظهور انواع گروه&zwnj;های تروریستی در منطقه، جنبش بیداری اسلامی، درگیری&zwnj;های سوریه، عراق، بحرین، یمن و... همه و همه فضای جدیدی را بر اذهان متبادر می کند که از یک سو موجب جوانه زدن گمان های امید آفرین &laquo;مهدوی&raquo; در قلوب و اذهان مسلمانان شده و از سوی دیگر به واسطه&zwnj;ی انواع غبارها، ابهامات و... طالب نگاه و چارچوبی است کاملا کارشناسانه، دقیق، دینی و دور از انواع نظرات صرفا احساسی و یا حتی خدای ناخواسته بازاری!وی افزود: غبارآلود یا ابهام آلود بودن این فضا که مانع حرکت بصیرانه خواهد بود دست نیازش را به سمت بهره برداری از علم علمای حوزه ی علمیه گشوده است. پاسخی که به فضل خداوند در صورت اجابت، غبارهای تهدید را به فرصت های بی بدیلی تبدیل خواهدکرد. ان&zwnj;شاءالله.راه اندازی دوره های مهدوی در پایتختحجت الاسلام و المسلمین سلطان احمدی ادامه داد و گفت: نخستین نشست از سلسله نشست های تخصصی مهدویت ازسوی موسسه آینده روشن با کمک معاونت تبلیغ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم پنجشنبه ۲۸ آبان ماه در مهدیه&zwnj; امام خمینی(ره) تهران برگزار می شود. این نشست ها روزهای پنج شنبه به مدت ۸ هفته از ساعت ۱۶ تا ۱۹:۳۰ از تاریخ ۲۲ آبان ماه تا ۱۱ دی ماه ویژه علاقه مندان به مباحث مهدویت برگزار می شود.این نشست&zwnj;ها با محورهای امام مهدی(عج) و مهدویت در قرآن با تدریس حجت الاسلام محمدمهدی حائری پور، نشانه های ظهور به همراه بررسی و آسیب شناسی تطبیق حوادث حال بر آن با تدریس حجت الاسلام نصرالله آیتی، و مدعیان دروغین حضرت مهدی(عج) و مهدویت با تدریس حجت الاسلام محمدرضا نصوری برگزار می شود.شایان ذکر است، علاقمندان می توانند برای شرکت در این کلاس ها به نشانی (تهران ـ خیابان سمیه تقاطع شهید مفتح ـ روبروی هتل آزادی ـ پلاک ۱۴۹) مراجعه و یا برای کسب اطلاعات بیشتر به شماره تلفن ۸۸۵۹۴۱۴۳ ۰۲۱ تماس بگیرند.]]></description>
            <category>آموزش</category>
            <pubDate>Tue, 02 Dec 2014 07:48:10 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/802/نخستین-نشست-سلسله-های-تخصصی-مهدویت</guid>
            <enclosure url="https://www.ayandehroshan.ir/images/docs/000000/n00000802-b.PNG" length="38493" type="image/png"/>
        </item>
        <item>
            <title>نقش معرفت به امام زمان در تعالی اخلاقی منتظران و زمینه‌سازی ظهور</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/804/نقش-معرفت-امام-زمان-تعالی-اخلاقی-منتظران-زمینه-سازی-ظهور</link>
            <description><![CDATA[چکیدهمحروم بودن شیعیان از بهره&zwnj;مندی مستقیم از پرتوهای نورانی و هدایت&zwnj;گر امام زمان در زمان غیبت، حرکت در مسیر هدایت را برای آنان دشوار می&zwnj;سازد و زمینه حیرت، غفلت و گمراهی را فراهم می&zwnj;آورد؛ اما منتظران امام زمان در زمان غیبت، می&zwnj;توانند با استمداد از مجموعه باورهای عمیق دربارۀ امامت، خود را از غفلت&zwnj;ها و انحراف&zwnj;های زمانۀ غیبت مصون سازند و زمینه تکامل معنوی و اخلاقی خود را فراهم کنند و بدین وسیله زمینه&zwnj;ساز ظهور امام خود شوند. از این&zwnj;رو از جمله بهترین راهکارها برای سوق دادن منتظران به سمت کمالات اخلاقی و مقامات معنوی، تعمیق و بارورسازی باورهایی است که زمینه&zwnj;ساز سیر انسان منتظر به سمت فضایل اخلاقی و معنوی به شمار می&zwnj;آید.در این نوشتار، باورهای زمینه&zwnj;ساز برای اخلاقی شدن منتظران مورد بررسی قرار گرفته و نقش آن&zwnj;ها در رسیدن به فضایل و دوری از رذایل اخلاقی تبیین شده است. از این&zwnj;رو باورهایی همچون معرفت به وجود امام زمان، اعتقاد به ظهور آن حضرت، توجه به علم فراگیر امام و محبت و ارادت به ایشان را بررسی می&zwnj;کنیم و نقش این باورها در تربیت نفوس و تزکیه روح منتظران را تبیین می&zwnj;نماییم.مقدمهدوران غیبت امام زمان، دورانی ویژه در تاریخ تشیع به شمار می&zwnj;آید و شیعیان در این دوره، در شرایطی خاص قرار گرفته&zwnj;اند؛ محرومیت آنان از استفاده مستقیم از پرتوهای نورانی و هدایتگر امام خود، سبب ایجاد سختی&zwnj;هایی در مسیر هدایتشان می&zwnj;شود و رسیدن به نقطه کمال را برای آنان با مشکلاتی همراه می&zwnj;سازد. در زمان حضور امامان معصوم شیعیان راستین با دسترسی مستقیم به آنان، افزون بر دریافت هدایت&zwnj;های مستمرشان، خود را از هر نوع انحراف و غفلت مصون می&zwnj;سازند و به کوره&zwnj;راه&zwnj;های ضلالت و سرگردانی و بیابان&zwnj;های انحراف و کژی دچار نمی&zwnj;شوند و مسیر خود را با نور هدایت امام به سلامت تا رسیدن به مقصد پی می&zwnj;گیرند. اما در زمان غیبت _ به&zwnj;ویژه در غیبت کبری _ شرایطی متفاوت برای شیعیان ایجاد شده است؛ شرایطی که می&zwnj;تواند موجب غفلت آنان از امام زمانشان شود و زمینه&zwnj;ساز ورود به بیابان&zwnj;های حیرت باشد؛ چنان&zwnj;که در طول تاریخ غیبت کبرا، شیعه شاهد چنین انحرافاتی در برخی از شیعیان بوده است، چه انحرافات اعتقادی و کلامی و چه انحرافات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی.از سوی دیگر، آماده&zwnj;سازی زمینه ظهور امام غایب نیز از وظایف اصلی منتظران است. از این&zwnj;رو تلاش فردی و اجتماعی برای زمینه&zwnj;سازی حاکمیت ارزش&zwnj;های اخلاقی و دینی، از اصول اساسی انتظار به شمار می&zwnj;آید و لذا آن&zwnj;چه در زمان غیبت برای منتظران حیاتی محسوب می&zwnj;شود، از یک&zwnj;سو از بین بردن زمینه غفلت&zwnj;ها و انحرافات ناشی از دسترسی نداشتن ظاهری به امام معصوم است و از سوی دیگر، زمینه&zwnj;سازی برای ظهور حضرت و حاکمیت ارزش&zwnj;ها در حیطه زندگی فردی و اجتماعی منتظران به شمار می&zwnj;رود.در تغییر این شرایط غفلت&zwnj;زا و ایجاد زمینه مناسب برای ظهور حضرت، چند امر نقش اساسی دارد:1. عنایات ویژه امام غایب به شیعیان در زمان غیبت؛2. نقش عالمان دینی در هدایت شیعیان به عنوان نایبان امام زمان؛3. معرفت و توجه شیعیان به امام عصر.پرداختن به هر یک از این عوامل نیازمند نوشتاری مستقل است؛ اما آن&zwnj;چه در این نوشتار، به طور خاص مورد توجه قرار دارد، سومین بخش از عوامل یادشده است. از این&zwnj;رو به بررسی آن بخش از باورهای منتظران در مسئله امامت می&zwnj;پردازیم که اعتقاد به آن در زمان غیبت، در زمینۀ اخلاقی شدن جامعه منتظران نقش اساسی دارد و فرد منتظر و جامعه منتظران را از انحرافات اخلاقی و غفلت&zwnj;های معنوی مصون می&zwnj;سازد و آنان را در سلوک مسیر معنوی دستگیری می&zwnj;کند و در نتیجه هم غفلت و انحراف را از آن&zwnj;ها دور می&zwnj;سازد و هم جامعه منتظر را آماده ظهور امام می&zwnj;سازد.در مجموعه اعتقادات یک منتظر، باورهایی را که در سوق دادن منتظران به سوی مکارم اخلاقی و ملکات نفسانی بسیار مؤثر است و با زنده کردن آن&zwnj;ها می&zwnj;توان غفلت منتظران در تخلق به اخلاق الهی را از بین برد، در چند محور بررسی می&zwnj;کنیم:1. اعتقاد به وجود اماماز جمله تفاوت&zwnj;های اساسی بین دیدگاه شیعیان با اهل&zwnj;سنت در مسئله مهدویت، وجود حضرت مهدی است. بر اساس نگاه اکثر علمای اهل&zwnj;سنت، حضرت مهدی در آینده متولد می&zwnj;شود و با قیام خود، جهان را از عدل و داد پر می&zwnj;سازد (برای بررسی دیدگاه&zwnj;های علمای اهل سنت، نک: فقیه ایمانی، 1402)؛ اما در دیدگاه شیعیان، حضرت مهدی همان فرزند امام حسن عسکری است. لذا متولد شده&zwnj; و در قید حیات به سر می&zwnj;برد، اما بر اساس مصالح و حکمت&zwnj;هایی در پس پردۀ غیبت حضور دارد و در آینده ظهور می&zwnj;کند و با قیام خود، به ظلم گستردۀ جهانی خاتمه می&zwnj;دهد. تولد حضرت در دیدگاه شیعه، با ادله متقن اثبات شده که پرداختن به آن از عهده این نوشتار بیرون است.بر اساس دیدگاه اهل&zwnj;سنت، باید مسئله مهدویت را از وقایع آخر الزمان به شمار آورد که آغاز آن در آن زمانه خواهد بود؛ اما در دیدگاه شیعه، از زمان اتمام امامت امام حسن عسکری امامت بر عهده امام موجود موعود خواهد بود. از این&zwnj;رو اگرچه غیبت امام، پرده&zwnj;ای میان شیعیان و ایشان ایجاد کرده است، اما اعتقاد به وجود امام، موجب ایجاد علقۀ باطنی میان شیعیان و امامشان می&zwnj;شود.تأثیر اعتقاد به وجود حضرت مهدی در اخلاق منتظراننکته مهم در این بحث، این است که اعتقاد به تولد و وجود حضرت مهدییک معرفت و شناخت صرف نیست؛ بدین معنا که انسان معتقد به حیات ایشان، تنها به یک معرفت عقلی اکتفا نمی&zwnj;کند، بلکه فراتر از این شناخت، ایمان و گرایش به آن نیز خواهد داشت؛ زیرا بین درک و شناخت یک امر با ایمان به آن، تفاوتی عمیق وجود دارد. اگر مطلبی صرفاً مورد پذیرش عقل و فکر انسان قرار گیرد، معرفت و شناخت حاصل شده است، اما اگر از این مرحله فراتر رود و این معرفت در قلب انسان نیز رسوخ کند و گرایش&zwnj;های انسان را نیز با خود همسو سازد، ایمان حاصل می&zwnj;شود. شهید مطهری می&zwnj;گوید:ایمان یعنی اعتقاد و گرایش، ایمان یعنی مجذوب شدن به یک فکر و پذیرفتن یک فکر. مجذوب شدن به یک فکر دو رکن دارد: یک رکنش جنبۀ علمی مطلب است که فکر و عقل انسان بپذیرد؛ یک رکن دیگر، جنبۀ احساساتی آن است که دل انسان گرایش داشته باشد. (مطهری، 1378: ج20، 247)دربارۀ ایمان به حضرت مهدی نیز فراتر از یک شناخت، نوعی باور و گرایش به این حقیقت در وجود منتظران شکل می&zwnj;گیرد. از این&zwnj;رو در جریان &laquo;مهدی&zwnj;باوری&raquo; در مرحله نخست این حقیقت، با ساحت ادراکی انسان ارتباط برقرار می&zwnj;سازد. لذا انسان با آن حقیقت &laquo;عقد العقل&raquo; برقرار می&zwnj;کند. نتیجه این مرحله، ایجاد &laquo;بینش&raquo; برای انسان است؛ اما در مرحلۀ عمیق&zwnj;تر، این حقیقت در ساحت عاطفی انسان نفوذ می&zwnj;کند و آن را نیز همراه خود می&zwnj;سازد. از این&zwnj;رو به برقراری &laquo;عقد القلب&raquo; می&zwnj;انجامد که با شکل&zwnj;گیری عقدالقلب، &laquo;گرایش&raquo; به آن حقیقت در نهاد انسان صورت می&zwnj;بندد. نتیجۀ حاصل از این دو مرحله، خود را تحت عنوان ایمان به آن حقیقت بروز می&zwnj;دهد. لذا ایمان به یک حقیقت و از آن جمله ایمان به وجود حضرت مهدی گرایش بنیادین و ژرف و متعالی است که بر پایه یک بینش استوار شده است (هاشمی العمیدی، 1386: 269).با این توضیحات روشن می&zwnj;شود که ایمان به وجود حضرت مهدی زمینه&zwnj;ساز همراهی و همسویی با حضرت را در منتظران به وجود می&zwnj;آورد. منتظری که به حضرت اعتقاد دارد، نه&zwnj;تنها اندیشه خود را با معرفت او آزین کرده است، بلکه با پیوند عاطفی با مولای خود، قلب خود را نیز به او سپرده است و مولایش الگوی رفتاری و اخلاقی او خواهد بود. از این&zwnj;رو، هرگونه رذیلۀ اخلاقی را در تضاد با این اعتقاد قلبی می&zwnj;داند و در رفع و دفع آن می&zwnj;کوشد. بسیاری از توصیه&zwnj;هایی که توسط معصومین به منتظران حضرت مهدی شده است و بسیاری از وظایفی که تحت عنوان وظایف منتظران در زمان غیبت مورد تأکید قرار گرفته، به نوعی در راستای تقویت رابطه روحی منتظران با مولای خویش است.2. اعتقاد به ظهورمنتظران امام زمان کسانی هستند که انتظار ظهور حضرت را می&zwnj;کشند. از این&zwnj;رو در اندیشه آنان، ظهور حتمی امام عصر و انتها یافتن غیبت، یکی از اندیشه&zwnj;های اساسی و بنیادی به شمار می&zwnj;آید که در کتب روایی شیعه و منابع اهل&zwnj;سنت در این&zwnj;باره روایات بسیاری آمده است. روایات فریقین بر قطعیت قیام حضرت مهدی تأکید فراوان دارد، تا جایی که تأکید می&zwnj;کند قیامت فرا نخواهد رسید، مگر این&zwnj;که ظهور تحقق یابد و حتی اگر بیش از یک روز از عمر دنیا باقی نمانده باشد، خداوند مردی از اهل&zwnj;بیت را برمی&zwnj;انگیزد تا زمین را از قسط و عدل پرسازد، آن&zwnj;چنان که از ظلم و جور پر شده باشد (قزوینی، 1419: ج3، 224، ح2779؛ سجستانی، 1422: ج4، 141، ح4282؛ مقدسی شافعی، 1418: 14 و 16). لسان این روایات به گونه&zwnj;ای است که اراده حتمی الهی را برای ظهور حضرت بیان می&zwnj;کند و هرگونه تردید را دربارۀ آن نفی می&zwnj;سازد.نقش سازنده انتظار در اخلاق منتظراناعتقاد به ظهور حضرت مهدی از جمله اعتقادات زمینه&zwnj;ساز برای اخلاقی کردن فرد و جامعه منتظران به شمار می&zwnj;آید. انتظار منجی در زمان غیبت، منتظران را به سمت تعالی اخلاقی و کمال انسانی سوق می&zwnj;دهد و در اصلاح فرد و جامعه نقشی سازنده ایفا می&zwnj;کند. در بررسی نقش سازنده انتظار سه محور قابل توجه است:الف) تلاش برای دست&zwnj;یابی به صفات یاران حضرتکسی که در انتظار ظهور حضرت مهدی است و به معنای واقعی کلمه، انتظار آن حضرت را می&zwnj;کشد و برای ظهور ایشان لحظه&zwnj;شماری می&zwnj;کند، بی&zwnj;گمان برای ایفای نقش در زمان ظهور، تلاشی بی&zwnj;وقفه خواهد داشت. از این&zwnj;رو در جنبه اخلاقی، با امیدی وافر و با همتی والا به سمت دست&zwnj;یابی به صفات یاران آن حضرت حرکت می&zwnj;کند. منتظرانی که در دعاها و مناجات&zwnj;های خود همواره از خداوند می&zwnj;خواهند در زمره یاوران حضرت مهدی قرار گیرند، برای برآورده شد این آرزو، تلاش خواهند کرد. بر اساس روایات، یکی از دعاهای همیشگی منتظران در مناجات&zwnj;ها و زیارت&zwnj;های خود، دعا برای توفیق همراهی با حضرت است که با تعابیر گوناگونی وارد شده است:&laquo;اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنْ أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ وَ الذَّابِّينَ عَنْهُ وَ الْمُسَارِعِينَ إِلَيْهِ فِي قَضَاءِ حَوَائِجِهِ وَ الْمُمْتَثِلِینَ لِأوامِرِهِ وَ نَواهِیهِ وَ الْمُحَامِينَ عَنْهُ وَ السَّابِقِينَ إِلَى إِرَادَتِهِ وَ الْمُسْتَشْهَدِينَ بَيْنَ يَدَيْـهِ ...&raquo; ؛ (کفعمی، 1418: 82)خداوندا، مرا از یاوران و هواداران و مدافعان حضرت مهدی و از شتابندگان در انجام خواسته&zwnj;های او و اطاعت کنندگان از اوامر و نواهی او قرار بده و من را از حامیان از او و پیشی&zwnj;گیرندگان به سوی خواسته&zwnj;های او و شهیدان در حضور او مقرر فرما!بی&zwnj;گمان کسی که بخواهد از یاوران امام عصر قرار گیرد و در زمره همراهان ایشان به دفاع از آن حضرت بپردازد و مطیع امر و نهی ایشان شود، باید ویژگی&zwnj;های درخور توجهی در خود ایجاد کند که در یک جمله، دوری از همه رذایل و دست&zwnj;&zwnj;یابی به همه فضایل از اوصاف چنین فردی خواهد بود:من سرَّه ان یکون من اصحاب القائم، فلینتظر ولیعمل بالورع و محاسن الاخلاق و هو منتظر؛ (کوفی، 1424: 147؛ نعمانی، 1395: 200)هر کس دوست دارد از یاران حضرت قائم باشد، باید منتظر باشد و در حالی که منتظر است با ورع و پرهیزکاری عمل کند و بر اساس محاسن اخلاقی رفتار کند.انسان منتظر، از یک طرف موظف است هر روز و شب برای همراهی با حضرت و قرار گرفتن در زمره یاران ایشان دعا کند و از سوی دیگر، برای استجابت این دعا باید همواره در کسب صفات نیکوی اخلاقی بکوشد؛ چرا که یاوران حضرت در روایات، انسان&zwnj;هایی وارسته و دین&zwnj;دار معرفی شده&zwnj;اند که استقامت و پایداری آنان در راه دین، وصف&zwnj;ناشدنی است و به تعبیر نبی اکرم استقامت آنان در دین&zwnj;داری، شدیدتر از استقامت انسانی است که آتشی سوزان در کف دست دارد. از این&zwnj;روست که انتظار در معنای مثبت و واقعی خود، از بهترین عوامل برای سیر منتظران به سمت کمالات اخلاقی به شمار می&zwnj;رود.ب) آمادگی برای ظهور ناگهانیمنتظران ظهور حضرت مهدی همواره در انتظار امری دفعی هستند؛ امری که به دلیل نامعلوم بودن زمانش، همیشه خود را در آستانۀ آن می&zwnj;بینند. از این&zwnj;رو ناگهانی بودن امر ظهور، منتظران را به سمت محاسن اخلاقی سوق می&zwnj;دهد و از رذایل باز می&zwnj;دارد.امام مهدی شیعیان را به ناگهانی بودن امر فرج هشدار می&zwnj;دهد و از آنان می&zwnj;خواهد که در حالت غفلت نباشند و خود را با محاسن اخلاقی و رفتارهای معنوی به حضرت نزدیک سازند و با دوری از رذایل و امور ناپسند، زمینه دوری خود از ایشان را فراهم نسازند تا مبادا به طور ناگهانی با ظهور مواجه شوند و گرفتار خشم و کیفر حضرت گردند:&laquo;فَلْيَعْمَلْ كُلُّ امْرِئٍ مِنْكُمْ بِمَا يَقْرُبُ بِهِ مِنْ مَحَبَّتِنَا وَ يَتَجَنَّبُ مَا يُدْنِيهِ مِنْ كَرَاهَتِنَا وَ سَخَطِنَا، فَإِنَّ أَمْرَنَا بَغْتَةٌ فُجَاءَةٌ حِينَ لَا تَنْفَعُهُ تَوْبَةٌ وَ لَا يُنْجِيهِ مِنْ عِقَابِنَا نَدَمٌ عَلَى حَوْبَةٍ&raquo;؛ (طبرسی، 1403: ج2، 498)پس هر کدام از شما باید هر آن&zwnj;چه را که موجب دوستی ما می&zwnj;شود انجام دهد و از هر آن&zwnj;چه موجب ناخشنودی و خشم ما می&zwnj;شود، دوری گزیند؛ چرا که امر ظهور ما یک&zwnj;باره و ناگهانی خواهد بود و در آن زمان، توبه برای کسی سودی ندارد و پشیمانی از گناهان، کسی را از کیفر ما نجات نمی&zwnj;دهد.این حقیقت توسط امامان معصوم در تفسیر برخی از آیات قرآن کریم نیز آمده است:&laquo;يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْراً قُلِ انتَظِرُوا إِنَّا مُنتَظِرُونَ&raquo;؛ (انعام: 158)روزی که برخی از نشانه&zwnj;های خدا آشکار شود، ایمان کسی که پیش از آن ایمان نیاورده است یا همراه ایمان خود، کار نیکی انجام نداده است، برای او سودی نخواهد داشت. بگو شما منتظر باشید و ما نیز منتظر خواهیم بود.نشانه&zwnj;هایی که خداوند در این آیه وعده آمدنشان را داده، در روایاتی متعدد به ظهور حضرت مهدی تفسیر شده است (بحرانی، 1374: ج2، 501؛ صدوق، 1395: ج1، 30).این نقش انتظار ظهور را می&zwnj;توان با انتظار مرگ یا امر قیامت مقایسه کرد که فردی که هر لحظه به یاد مرگ و قیامت است و توجه به آن را در زندگی خود زنده کرده، برای کوچ کردن از دنیا آمادگی دائمی پیدا می&zwnj;کند و هر امر ناپسند را کنار می&zwnj;نهد و از انجام امور پسندیده کوتاهی نمی&zwnj;ورزد. بر اساس همین همانندی امر ظهور با امر قیامت است که در روایات _ از جمله در روایت پیشین _ تأکید می&zwnj;شود که همان&zwnj;گونه که با رسیدن مرگ یا قیامت راه پشیمانی و توبه مسدود می&zwnj;شود، با رسیدن امر ظهور، کسانی که خود را آماده آن نکرده&zwnj;اند، از برکات آن بی&zwnj;بهره&zwnj;اند.ج) تلاش برای زمینه&zwnj;سازی ظهوردر دل حقیقت انتظار، ناراضی بودن نسبت به وضع موجود و امیدواری به آینده&zwnj;ای با وضع مطلوب نهفته است کسی که نسبت به شرایطی که در آن به سر می&zwnj;برد، هیچ احساس ناخوشایندی ندارد و آینده روشن و مطلوبی را پیش روی خود نمی&zwnj;بیند،منتظر محسوب نمی&zwnj;شود. از این&zwnj;رو نخستین شرط انتظار، معرفت و توجه به این حقیقت است که وضع موجود جهان و شرایط موجود حیات انسانی، با عظمت وجودی انسان، شأناو و هدف از خلقت او ناسازگار است و در مقابل آن&zwnj;چه بعد از ظهور و در زمان حکومت حضرت مهدی رخ می&zwnj;دهد، ظهور واقعی حیات طیّب خواهد بود (شفیعی سروستانی، 1387: 272 - 273).نتیجه دو رکن اساسی بالا در منتظران، تلاش فراگیر فردی و اجتماعی برای تحقق ظهور و حاکمیت حضرت بر عالم خواهد بود. بنابراین حقیقت انتظار، خود را در تلاش فردی و اجتماعی برای زمینه&zwnj;سازی حاکمیت ارزش&zwnj;های موجود در حکومت حضرت مهدی نشان می&zwnj;دهد. از این&zwnj;رو حقیقت انتظار، فرد و اجتماع را به سمت فضایل و کمالات اخلاقی سوق می&zwnj;دهد و از رذایل اخلاقی باز می&zwnj;دارد.روایاتی که در بیان وظایف منتظران در زمانه غیبت وارد شده است نیز به خوبی بر نقش سازنده انتظار در سیر معنوی منتظران تأکید دارند. این روایات در چند محور قابل بررسی هستند؛ گروهی از روایات، شیعیان را از گناهان و رذایل در زمان غیبت نهی می&zwnj;کند. از این&zwnj;رو به صراحت وظیفه منتظر را تزکیه نفس می&zwnj;داند. در توقیع شریف حضرت صاحب الزمان به شیخ مفید، همه گناهان و رذایل ناپسند از دیدگاه معصومین که توسط شیعیان انجام می&zwnj;شود، مایه دوری آن&zwnj;ها از امام زمانشان معرفی می&zwnj;شود و در نتیجه پردۀ غیبت را محکم&zwnj;تر و زمان آن را طولانی&zwnj;تر می&zwnj;سازد:فَمَا يَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا يَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَكْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُم‏؛ (طبرسی، 1403: ج2، 499)هيچ چيز ما را از ايشان (شیعیان) محبوس نمى‏دارد جز اخبارى كه از آنان به ما مى‏رسد و ما را مكروه و ناراحت مى‏سازد و از ايشان انتظار نداريم.بر اساس این روایات، دوری از همه آن&zwnj;چه معصومان از آن ناخشنود هستند، از وظایف یک منتظر به شمار می&zwnj;آید. آیا می&zwnj;توان ادعای انتظار حضرت را داشت، اما به سمت تزکیه نفس و تقوای الهی و دوری از گناهان حرکت نکرد و با ارتکاب گناه و ظلم و... پردۀ غیبت را ضخیم&zwnj;تر ساخت؟گروه دیگری از روایات نیز که بر دعا برای فرج تأکید می&zwnj;ورزند و آن را از وظایف منتظران قلمداد می&zwnj;کنند ، در باطن خود بر تهذیب و تزکیه اخلاقی منتظران دلالت دارند؛ چرا که دعا برای ظهور حضرت دعا برای ظهور همه فضایل و نیکی&zwnj;هاست و دعا برای ریشه&zwnj;کن شدن همه ظلم&zwnj;ها و بدی&zwnj;هاست. کسی که شبانه&zwnj;روز برای ظهور چنین حقیقتی دعا می&zwnj;کند ، چگونه می&zwnj;تواند در راستای استجابت دعای خود بی&zwnj;توجه باشد؟ فردی که در کسب فضایل اخلاقی تلاش نمی&zwnj;کند و در دوری از رذایل کوشا نیست، بلکه حتی گاهی از فضایل بیزار و بر رذایل راغب است، چگونه می&zwnj;تواند انتظار واقعی برای ظهور فضایل و رفع رذایل داشته باشد؟از سوی دیگر نیز آن گروه از روایاتی که منتظران را موظف به کسب آمادگی برای ظهور می&zwnj;سازد، مسلماً آنان را موظف به آمادگی روحی و معنوی نیز می&zwnj;کند؛ چرا که ظهور حضرت حجت فراتر از آمادگی ظاهری، نیازمند آمادگی روحی و معنوی نیز هست و جهاد اصغر آن زمان، نیازمند پشتوانۀ جهاد اکبر است. از این&zwnj;رو روایاتی که امر می&zwnj;کند برای خروج حضرت، ولو به اندازه یک تیر نیز که شده، آمادگی داشته باشید، بر آمادگی معنوی نیز دلالت می&zwnj;کند.با این توضیحات هر نوع برداشتی که وظیفه منتظران را در دعا برای تعجیل فرج، منحصر سازد یا مبارزه با انحرافات و مفاسد در زمان غیبت را مورد غفلت قرار دهد و یا حتی فراتر از این، زمینه&zwnj;سازی ظهور را در دامن زدن به ظلم و ستم در جهان بداند، هیچ اعتباری نخواهد داشت و این نوع برداشت از مفهوم انتظار برداشتی منفی و مغایر با روح تعالیم دینی و روایات انتظار به شمار می&zwnj;آید.3. اعتقاد به علم فراگیر امامیکی از اعتقادات عمیق شیعیان درباره ائمه اطهار اعتقاد به علم فراگیر امام است. بر اساس این باور، امام معصوم به عنوان خلیفة الله، عالِم به همه عوالم هستی است. البته اگرچه در اثبات علم امام آیات و روایات فراوانی وجود دارد، اما از آن&zwnj;جایی که این نوشتار عهده&zwnj;دار اثبات علم امام نیست، تنها به یک آیه اشاره می&zwnj;شود (برای بررسی آیات و روایات مربوط به علم امام، نک: حیدری، 1429):قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ؛ (رعد: 43)بگو: برای شهادت میان من و شما خداوند و آن کسی که علم الکتاب دارد کفایت می&zwnj;کند.بسیاری از روایات در تفسیر این آیه شریفه، منظور از علم الکتاب را امیر المؤمنین علی معرفی می&zwnj;کنند (نک: بحرانی، 1374: ج3، 272 - 278؛ عروسی حویزی، 1415: ج2، 522 - 523). از این&zwnj;رو در برخی روایات، با اشاره به کسی که به دلیل داشتن علم الکتاب، تخت بلقیس را در یک چشم بر هم زدن برای حضرت سلیمان آورد، علم او را قطره&zwnj;ای از دریا معرفی می&zwnj;کند و در مقابل ائمه را مخزن علم الکتاب می&zwnj;داند (قمی، 1367: ج1، 367؛ صفار، 1404: ج1، 213؛ کلینی، 1407: ج1، 257).الف) امام، شاهد اعمال دیگراناگرچه علم امام معصوم به همه عوالم، شامل علم او به اعمال و رفتارها، بلکه نیت&zwnj;های انسان&zwnj;ها نیز می&zwnj;شود، اما افزون بر علم گسترده امام معصوم، در متون دینی شاهد روایاتی هستیم که پیامبر اکرم وائمه اطهار را شاهد بر اعمال معرفی می&zwnj;کند که در آیات قرآن کریم نیز به این حقیقت اشاره شده است:&laquo;وَقُلْ اعْمَلُوا فَسَیَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَیُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ&raquo;؛ (توبه: 105)بگو: عمل کنید! خداوند و فرستادۀ او و مؤمنان، اعمال شما را می&zwnj;بینند و به زودی به سوی دانای نهان و آشکار بازگردانده می&zwnj;شوید؛ و شما را به آن&zwnj;چه عمل می&zwnj;کردید، خبر می&zwnj;دهد.این آیۀ شریفه، رسول خدا و مؤمنان را شاهد بر اعمال معرفی می&zwnj;کند. در مکتب اهل&zwnj;بیت، روایات فراوانی از معصومین رسیده است که مراد از &laquo;مؤمنان&raquo; در اینآیه، ائمه اطهار هستند (مکارم شیرازی، 1374: ج8، 162) که به روایات &laquo;عرض اعمال&raquo; معروف&zwnj;اند و این روایات، فراوان&zwnj;اند. علامه مجلسی 75 روایت در این&zwnj;باره نقل کردهاست (کلینی، 1407: ج1، 219؛ حر عاملی، 1409: ج16، 107 - 114؛ مجلسی، 1404: ج23، 333 - 353). لذا با توجه به این روایات، پیامبر اکرم و ائمه اطهار شاهد اعمال انسان&zwnj;ها هستند:تُعْرَضُ الْأَعْمَالُ عَلَى رَسُولِ اللهِ أَعْمَالُ الْعِبَادِ كُلَّ صَبَاحٍ أَبْرَارُهَا وَ فُجَّارُهَا فَاحْذَرُوهَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى: &laquo;اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ&raquo;؛ (کلینی، 1407: ج1، 219)تمام اعمال مردم هر روز صبح به پیامبر اکرم عرضه می&zwnj;شود؛ اعمال نیکان و بدان. بنابراین مراقب باشید و این است مراد سخن خداوند عزوجل که فرمود: &laquo;و بگو: &laquo;[هر کارى مى‏خواهيد] بکنيد، که به زودى خدا و پيامبر او و مؤمنان در کردار شما خواهند نگريست&raquo;.در تفسیر این آیه، مسلم است که نمی&zwnj;توان آن را اشاره به مسئله&zwnj;ای عادی دانست؛ بدین معنا که انسان هر عملی انجام می&zwnj;دهد، خواه ناخواه ظاهر می&zwnj;شود و پیامبر اکرم و همه مؤمنان از طرق عادی از آن آگاه می&zwnj;شوند. دلیل بی اعتبار بودن این تفسیر آن است که شواهد در خود آیه وجود دارد که مانع این تفسیر سطحی می&zwnj;شود؛ چرا که اولاً آیه با اطلاق خود، همه اعمال را شامل می&zwnj;شود، چه آن عمل از طریق عادی ظاهر شود یا نه. از این&zwnj;رو آگاهی پیامبر و مؤمنان از اعمال مردم باید از طریق غیرعادی صورت گیرد. ثانیاً تکیه بر مؤمنان در صورتی صحیح است که منظور، همۀ اعمال، آن هم از طریق غیرعادی باشد؛ وگرنه اگر مراد فقط اعمال آشکار باشد، هم مؤمنان و هم غیرمؤمنان آن را می&zwnj;بینند و لذا تأکید بر این&zwnj;که مؤمنان می&zwnj;بینند، دال بر این است که از طریق غیرعادی از آن اطلاع می&zwnj;یابند (مکارم شیرازی، 1374: ج8، 165).این رؤیت اعمال مربوط به دنیاست نه روز قیامت. از این&zwnj;رو مراد آیه، اطلاع مؤمنان در روز قیامت نیست؛ چرا که ادامۀ آیه _ &laquo;سَتُرَدُّونَ إِلَى‏ عَالِمِ الْغَيْبِ&raquo; _ بر این دلالت دارد که رؤیت رسول اکرم و مؤمنان، پیش از بعث و قیامت است و مربوط به دنیاست (طباطبایی، 1424: ج9، 379).نکته درخور توجه در باب عرض اعمال این است که بر اساس روایات، عرضۀ اعمال در اولین مرحله به امام معصومِ هر زمان صورت می&zwnj;گیرد. بنابراین در زمان غیبت نیز عرضه اعمال به حضرت مهدی خواهد بود.ب) تأثیر اعتقاد به علم امام در اخلاق منتظرانبی&zwnj;گمان توجه به این&zwnj;که امام معصوم به اذن الهی به همه زوایای وجودی ما علم دارد، سبب می&zwnj;شود از زندگی جاهلی رها شویم و به اندازه درجه معرفتی که به امام پیدا کرده&zwnj;ایم به حیات طیّب رهنمون گردیم (جوادی آملی، 1387: 32 و 44). اما برای تبیین چگونگی و گسترۀ اثرگذاری توجه به علم امام، به بیان مقدماتی نیازمندیم.برای تأمین سعادت انسان _ چه صرفاً سعادت دنیوی او یا فراتر از آن سعادت اخروی _ جامعه انسانی نیازمند مقررات و قوانین است که هر قدر این قوانین کامل&zwnj;تر و جامع&zwnj;تر باشند،در تأمین این سعادت موفق&zwnj;ترند. اما این قوانین و مقررات در صورتی مؤثر خواهند بود که از ضمانت اجرایی قوی و جامعی برخوردار باشند. از این&zwnj;رو در کنار این قوانین، برای تهدید بر تخلف یا تشویق به اطاعت، قوانین جزایی دیگری نیز پی&zwnj;ریزی می&zwnj;گردد و برای ضمانت اجرایی آن، حاکم عالم به احکام و عادل در اجرا قرار داده می&zwnj;شود (طباطبایی، 1378: ج2، 225).ضمانت اجرایی در هر مجموعه از قوانین، باید متناسب با ویژگی&zwnj;های آن قوانین باشد. برای مثال، قوانین صرفاً اجتماعی، بیشتر نیازمند ضمانت اجرایی بیرونی هستند. آموزه&zwnj;های دین اسلام و قوانین آن، ویژگی&zwnj;هایی دارند که نیازمند تضمین&zwnj;های اجرایی متناسب با خود هستند که از بین این ویژگی&zwnj;ها به چند ویژگی مهم و مؤثر در بحث اشاره می&zwnj;کنیم:یکم. جامعیت آموزه&zwnj;های دین اسلامدر یک تقسیم&zwnj;بندی، احکام ارزشی را به سه گروه تقسیم می&zwnj;کنند (نک: مصباح یزدی، 1389: ج1، 22 به بعد):الف) احکام الهی و دینی که نواهی و اوامری که مستند به خدای متعال است را دربر می&zwnj;گیرد و هر دین از پیروان خود، عمل بر اساس این احکام را طلب می&zwnj;کند.ب) احکام اخلاقی، یعنی احکامی که عقل انسان یا فطرت آدمی آن را درک می&zwnj;کند و برای آن&zwnj;ها ارزش و اعتبار قائل می&zwnj;شود؛ مثل حسن راست&zwnj;گویی و قبح ستم به دیگران.ج) احکام حقوقی، یعنی احکامی که برای تأمین مصالح دنیوی انسان&zwnj;ها و ناظر به ارتباطات افراد یک جامعه با یکدیگر وضع می&zwnj;شود.عده&zwnj;ای بر اساس این تقسیم&zwnj;بندی می&zwnj;کوشند این سه گروه احکام را کاملاً از هم تفکیک کنند و برای هر کدام حوزۀ خاصی در نظر گیرند. بنابر این گرایش، قلمرو احکام الهی و دینی را محدود به مناسک و شعائر مذهبی خاص می&zwnj;کنند و به شدت تلاش می&zwnj;شود حوزۀ دین نه&zwnj;تنها از حوزۀ حقوق جدا شود، بلکه انفکاک کامل دین از اخلاق را نیز مطرح می&zwnj;سازند.اما آن&zwnj;چه واقعیت دارد، این است که دین مجموعه&zwnj;ای از معارف نظری و احکام عملی است که احکام عملی آن شامل ارتباط انسان با خدا، ارتباط انسان با خود و ارتباط او با دیگران می&zwnj;شود؛ لذا اخلاق و حقوق را نیز دربر می&zwnj;گیرد. بر همین اساس در قرآن کریم و روایات معصومین مجموعۀ سرشاری از احکام اخلاقی و حقوقی قابل مشاهده است. آموزه&zwnj;های دین اسلام، مجموعه&zwnj;ای جامع و کامل از معارف نظری و احکام عملی است که در بخش احکام عملی، روابط چهارگانۀ انسان را به طور جامع و کامل پوشش می&zwnj;دهد؛ از طرفی بر ارتباط انسان با خداوند تأکید می&zwnj;ورزد و با نگاه توحیدی خود، همه ارتباطات انسان را بر محور همین ارتباط شکل می&zwnj;دهد. از این&zwnj;رو&zwnj; احکام حقوقی و اخلاقی آن نیز با بحث توحید و معاد، پیوندی محکم پیدا می&zwnj;کند و از سوی دیگر، از ارتباط انسان با خود، دیگران و عالم طبیعت هیچ چیزی را فروگذار نمی&zwnj;کند که شاهد آن، آیات و روایات مفصل و گسترده&zwnj;ای است که در هر کدام از این حوزه&zwnj;ها به چشم می&zwnj;خورد. بنابراین دین اسلام در آموزه&zwnj;های خود&zwnj;، همه ابعاد وجودی انسان_ اعم از جسم و روح _ و تمام ساحت&zwnj;های حیات او _ اعم از دنیوی و اخروی _ و همه حوزه&zwnj;های زندگی او _ اعم از فردی و اجتماعی _ را در نظر گرفته است.دوم. هدف دین، سعادت دنیوی و اخرویاز دیگر ویژگی&zwnj;های آموزه&zwnj;های دینی و در رأس آن معارف اسلامی، تأمین سعادت انسان در همه ابعاد آن است که گستردگی آموزه&zwnj;های دین، شاهد بر این مدعاست. وقتی آموزه&zwnj;های دین، حوزه فردی و اجتماعی، دنیوی و اخروی، جسمی و روحی را دربر می&zwnj;گیرد، درمی&zwnj;یابیم که این دین جامع، در تأمین سعادت فرد و اجتماع، دنیا و آخرت، تأمین کمال جسم و روح هدفی متعالی دارد.سوم. نقش انگیزه در ارزش افعالاز جمله مباحث مهم در ارزش اخلاقی داشتن یک امر، نیت و انگیزه&zwnj;ای است که فاعل بر اساس آن به انجام فعل می&zwnj;پردازد. در تحلیل یک فعل اخلاقی، افزون بر حسن فعلی _ که بیان&zwnj;گر خوبی خود فعل است _ به حسن فاعلی یا انگیزه و نیت خوب فاعل در انجام فعل می&zwnj;رسیم. بسیاری از مکاتب اخلاقی در بررسی ارزش فعل، توجهی به حسن فاعلی ندارند و تنها جنبه حسن فعلی آن را مورد دقت قرار می&zwnj;دهند. در فلسفه&zwnj;های غربی، به&zwnj;جز کانت، تقریباً بحث نیت مورد فراموشی قرار گرفته است (مدرسی، 1371: 229). در مقابل، در اخلاق اسلامی نه&zwnj;تنها به حسن فاعلی توجه ویژه شده است، بلکه روح و جان عمل به شمار می&zwnj;آید و اساساً فعل بدون نیت و انگیزه مثبت درونی، ارزشمند محسوب نمی&zwnj;شود و اساس ارزش در کارهای اخلاقی و احکام دینی، نیت آن است. از دیدگاه اسلام، در تعیین ارزش اخلاقی، حسن فعلی به تنهایی کافی نیست، بلکه همراه آن، حسن فاعلی نیز لازم است؛ چرا که آثار افعال اخلاقی _ یعنی کمال و سعادت انسان _ بر حسن فاعلی و داشتن نیت صحیح مترتب می&zwnj;شود. بر این اساس تأکید نظام اخلاقی اسلام، بر نیت به عنوان اساس ارزش اخلاقی، تفاوتی کلی بین نظریه اخلاقی اسلام با سایر نظریه&zwnj;ها به شمار می&zwnj;رود(مصباح یزدی، 1388الف: ج1،  105- 106).بر اساس آن&zwnj;چه گفته شد، اسلام به عنوان دین خاتم، کامل&zwnj;ترین و جامع&zwnj;ترین تعالیم و قوانین را برای سعادت کامل و همه&zwnj;جانبه انسان ارائه داده است. اما تنها وجود قانون کامل وجامع، سعادت انسان را تأمین نمی&zwnj;کند، بلکه ایجاد زمینه مناسب برای اجرایی شدن آن قوانین نیز ضروری است. از این&zwnj;رو اسلام برای این&zwnj;که قانون جامع و کامل آن دارای ضمانت اجرایی کامل و جامعی باشد، از راه&zwnj;هایی گوناگون، اجرای این قوانین را ضمانت کرده است. از جمله این ضمانت&zwnj;ها، ضمانت اجرایی بیرونی است. احکام حقوقی، ضامن اجرای بیرونی دارند؛ بدین معنا که عاملی از بیرون، فرد را به انجام احکام حقوقی ملزم می&zwnj;سازد و اگر کسی قوانین حقوقی را رعایت نکرد، حاکم او را وادار به اجرای قانون می&zwnj;کند و برای متخلفان، مجازات&zwnj;هایی در نظر می&zwnj;گیرد (همو، 1388ب: ج1، 73) که قوانین جزایی و حقوقی اسلام، عهده&zwnj;دار این ضمانت اجرایی هستند. اما بی&zwnj;گمان این زمینه، برای اجرایی شدن قوانین اسلام با ویژگی&zwnj;های ذکر شده کافی نیست و نیازمند زمینه&zwnj;های دیگری است.چهارم. ناظر بودن امام، ضامن درونی بر اجرای آموزه&zwnj;های دیناگر چه ضمانت اجرایی بیرونی _ که در احکام حقوقی مورد توجه قرار می&zwnj;گیرد _ در مواردی کارا و مفید است، اما نواقص درخور توجهی دارد که بخشی از این نواقص ناظر به ناکارامد بودن آن، حتی در خود احکام اجتماعی است. از این&zwnj;رو در موارد بسیاری زمینه اجرای احکام و قوانین را _ حتی در حوزه حقوقی و احکام اجتماعی _ فراهم نمی&zwnj;سازد. این نواقص عبارتند از:1. ضمانت اجرایی بیرونی: در مواردی مطرح است که حقی از دیگران در میان باشد (همو) و حال آن&zwnj;که بر اساس آن&zwnj;چه گفته شد، تعالیم و احکام اسلام، شامل مجموعه&zwnj;ای گسترده و جامع و ناظر به همه ارتباطات انسان است و به رابطه انسان با دیگران منحصر نمی&zwnj;شود.2. ضمانت اجرایی بیرونی: به نیت و انگیزه فرد توجه نمی&zwnj;کند؛ زیرا اولاً نیت و انگیزه فرد در امور حقوقی کمتر مورد توجه است و بیشتر به ظاهر عمل توجه می&zwnj;شود (همو، 1389: ج1، 27) و از طرفی نیز امری باطنی است، لذا از دسترس دیگران خارج است. حال آن&zwnj;که _ چنان&zwnj;که گفته شد _ یکی از ویژگی&zwnj;های اساسی تعالیم و احکام اسلامی، مبتنی بودن ارزش عمل بر نیت و انگیزه فرد است.3. ضمانت اجرایی بیرونی: مواردی را شامل می&zwnj;شود که قابلیت اثبات برای حاکم را داشته باشد. از این&zwnj;رو اگر کسی خود را به گریزگاه قانون برساند، مجرم به شمار نمی&zwnj;آید و ضمانت اجرایی بیرونی نمی&zwnj;تواند او را مؤاخذه کند. بنابراین کسی که جرم را مخفیانه انجام دهد یا به گونه&zwnj;ای مرتکب شود که قانون شامل او نشود و به تعبیری قانون را دور بزند، به راحتی از چنگ مؤاخذه رها شده است.4. ضمانت اجرایی بیرونی: مواردی که امری درونی است را دربر نمی&zwnj;گیرد، اگرچه در حوزه ارتباطات فرد با دیگران باشد؛ مانند سوء ظن به دیگری.نواقص موجود در ضمانت اجرایی بیرونی سبب می&zwnj;شود برای اجرای تعالیمی همچون تعالیم اسلام با آن گستردگی و جامعیت، نیازمند زمینه&zwnj;هایی در درون افراد باشیم تا ضامن عملی شدن این قوانین گردد که توجه به ناظر بودن امام نسبت به افراد، از جمله عواملی است که موجب ایجاد انگیزه درونی در انجام تعالیم دینی _ چه در حوزه حقوق اجتماعی، چه در حوزه اخلاق اسلامی و چه در حوزه احکام فقهی _ می&zwnj;شود. از این&zwnj;رو اگرچه ظاهراً نظارت امام امری بیرونی برای افراد است، اما در واقع اعتقاد به علم امام و نظارت او، زمینه&zwnj;ساز ایجاد انگیزه و عاملی درونی در فرد می&zwnj;گردد.کسی که همواره امام و مولای خویش را واقف بر افعال و احوال خود می&zwnj;داند و تمام شئون زندگی خود را در محضر ایشان محسوب می&zwnj;کند، در انجام وظایف دینی و اخلاقی خود فروگذار نخواهد کرد. در درون چنین انسانی انگیزشی درونی ایجاد می&zwnj;شود که او را به سمت فضایل سوق می&zwnj;دهد و از رذایل باز می&zwnj;دارد.در امام معصوم، ویژگی&zwnj;هایی وجود دارد که نظارت او را بسیار اثرگذار می&zwnj;سازد. امام معصوم از یک&zwnj;سو علمی لدنّی و خطاناپذیر دارد و لذا هم بر ظاهر اعمال فرد و هم بر سرائر او عالم است و خطایی نیز در علم او وجود ندارد و از سوی دیگر، معصوم است و هرگونه ارزیابی او از دیگران همراه با صداقت، بی&zwnj;طرفی، امانت&zwnj;داری و... خواهد بود. از این&zwnj;رو توجه به ناظر بودن او نیز ویژگی&zwnj;هایی پیدا می&zwnj;کند که در سیر معنوی انسان منتظر، نقشی اساسی و تعیین کننده دارد؛ این ویژگی&zwnj;ها عبارت&zwnj;اند از:1. این نظارت امام، دائمی است و در هر زمان و مکان وجود دارد. از این&zwnj;رو انگیزشی که در منتظران ایجاد می&zwnj;کند، دائمی است.2. این نظارت، به روابط اجتماعی منحصر نمی&zwnj;شود، بلکه همه ساحت&zwnj;های تعالیم دینی را در همه ابعاد دربر می&zwnj;گیرد.3. این نظارت، به ظاهر عمل منحصر نیست، بلکه باطن و انگیزه عمل نیز مورد رؤیت امام معصوم قرار می&zwnj;گیرد. بنابراین نه&zwnj;تنها حسن فعلی، بلکه حسن فاعلی فرد نیز در منظر امام قرار دارد و این خود عاملی برای تأمین اخلاص در اعمال به شمار می&zwnj;آید.4. در علم امام، مباحثی چون قابل اثبات بودن جرم، فرار از قانون، مخفی نگه داشتن و... معنا نمی&zwnj;دهد. از این&zwnj;رو راه را برای هر نوع غفلت از آموزه&zwnj;های دینی مسدود می&zwnj;سازد.با توجه به این ویژگی&zwnj;ها توجه به ناظر بودن امام معصوم، انگیزه کاملی برای سیر معنوی و کمالی فرد و جامعه ایجاد می&zwnj;کند؛ چیزی که در ضمانت&zwnj;های اجرایی حقوقی پیدا نمی&zwnj;شود. حتی فراتر از این، به فرض این&zwnj;که ضمانت اجرایی بیرونی بتواند افراد را به طور کامل ملزم به قانون سازد، تنها ظاهر عمل را با قانون سازگار می&zwnj;کند و حال آن&zwnj;که ارزش واقعی عمل _ چنان&zwnj;که گذشت _ در نیت آن نهفته که از دسترس خارج است. از این&zwnj;رو حداکثر توان آن، ایجاد نظم در زندگی اجتماعی آن هم در حیطۀ حیات دنیوی است (طباطبایی، 1378: ج2، 226).ج) دیگر آثار اخلاقی توجه به علم امامبراساس آن&zwnj;چه گفته شد، توجه به علم امام معصوم، عاملی است که زمینه ایجاد همه فضایل را در منتظران فراهم می&zwnj;سازد و از سوی دیگر، اراده منتظران را در دوری از همه رذایل اخلاقی تقویت می&zwnj;کند. اما فراتر از این اثرگذاری عام، توجه به علم امام، برخی از فضایل اخلاقی خاصی را در فرد ایجاد می&zwnj;کند؛ از جمله این&zwnj;که توجه منتظر به حضور در محضر امام و مولای خود، سبب می&zwnj;شود صفت صبر و استقامت در او پدید آید، یا اگر وجود دارد افزایش یابد. از این&zwnj;رو سختی&zwnj;هایی که در مسیر زندگی برای او ایجاد می&zwnj;شود، به دلیل احساس همراهی با امام خود، برای او تحمل&zwnj;پذیرتر می&zwnj;شود.این سختی&zwnj;ها گاهی در مسیر معنوی او رخ می&zwnj;دهد؛ سختی&zwnj;هایی که در مسیر کمال اخلاقی و معنوی باید تحمل کرد، گاهی سختی&zwnj;ها و مشکلاتی است که در حیات دنیوی برای او پیش می&zwnj;آید و گاهی سختی&zwnj;هایی است که به سبب دین&zwnj;داری او از جانب دشمنان بر منتظران تحمیل می&zwnj;شود، چنان&zwnj;که در طول تاریخ تشیع، شیعیان با اتکای به این باور که امام زمان به آن&zwnj;ها علم دارد وناظر دردها ومشکلات آنان است، تمام مظلومیت&zwnj;ها را تحمل کرده&zwnj;اند و با استقامت و پایداری، مسیر خود را در همه حوادث تلخ و ناگواری که دشمنان برای آنان رقم زده&zwnj;اند، ادامه داده&zwnj;اند. از این&zwnj;رو توجه به علم امام سبب می&zwnj;شود منتظران با توکل بر خداوند و توسل به امام خود، با صبر و استقامت وصف&zwnj;ناشدنی، حیات دینی و اجتماعی خود را ادامه دهند.از سوی دیگر، توجه به همراهی با امام عصر احساس تنهایی را در منتظران از بین می&zwnj;برد و مانع حیرت و سرگشتگی منتظران می&zwnj;شود. لذا اگرچه در زمان غیبت، از حضور ظاهری امام معصوم محروم&zwnj;اند، اما توجه به این&zwnj;که امام ناظر آن&zwnj;هاست و لحظه&zwnj;لحظۀ حیات آن&zwnj;ها در منظر امامشان است، سبب دلگرمی و مانع حیرت و سرگشتگی خواهد بود.د) امام جایگاه علم الهیممکن است کسی تصور کند آن&zwnj;چه درباره علم امامان معصوم و ناظربودن آن&zwnj;ها بر اعمال انسان&zwnj;ها گفته شد، در عرض علم الهی قرار می&zwnj;گیرد؛ بدین معنا که همین حقایق دربارۀ علم خداوند وجود دارد. خداوند عالم به نهان و آشکار است و ذره&zwnj;ای در آسمان و زمین از حیطۀ علم او خارج نیست (یونس: 62) و هر چه در عالم انجام می&zwnj;گیرد می&zwnj;بیند (علق: 14) و همین توجه به علم خداوند، بازدارنده انسان از بدی&zwnj;ها و سوق دهندۀ او به خوبی&zwnj;ها خواهد بود.اما باید توجه داشت اولاً تعدد شاهدان و ناظران اعمال مورد تأکید آیات و روایات است و علاوه بر خداوند متعال و پیامبران و ائمه اطهار _ که بر اساس مباحث پیشین، ناظر بر اعمال و شاهد روز قیامت خواهند بود _ فرشتگان نیز ناظر بر اعمال و شاهد روز قیامت&zwnj;اند (انفطار: 10 - 12). همچنین اعضا و جوارح انسان (فصلت: 20 و 21؛ نور:24)، زمین (زلزال: 2-5) و زمان (آل&zwnj;عمران: 140) نیز از شاهدان و گواهان روز قیامت به شمار می&zwnj;آیند. این تعدد شاهدان، انسان را در اعمالش دقیق&zwnj;تر و او را از غفلت دورتر می&zwnj;سازد.ثانیاً هیچ&zwnj;گاه علم امام، در عرض علم الهی محسوب نمی&zwnj;شود؛ بلکه ائمه اطهار جایگاه علم الهی به شمار می&zwnj;آیند و به تعبیر روایات فراوانی که در این&zwnj;باره&zwnj; آمده است، ائمه خزّان علم الهی محسوب می&zwnj;شوند (نک: صفار، 1404: ج1، 103؛ کلینی، 1407: ج1، 192؛ مجلسی، 1404: ج26، 105):نَحْنُ وُلَاةُ أَمْرِ اللَّهِ وَ خَزَنَةُ عِلْمِ اللَّهِ؛ (صفار، 1404: ج1، 105)ما سرپرستان امر خداوند و خزانه&zwnj;داران علم الهی هستیم.بر همین اساس در زیارات، آنان را &laquo;خزّان العلم&raquo; (صدوق، 1413: ج2، 610) معرفی می&zwnj;کنیم. از این&zwnj;رو، ائمه اطهار در نگاه شیعیان، جایگاه علم الهی هستند و نمی&zwnj;توان علم آن&zwnj;ها و شاهد و ناظر بودنشان بر اعمال عباد را در عرض علم خداوند به شمار آورد.4. اعتقاد به حضور اماماز جمله باورهای عمیقی که در بحث امامت باید مورد توجه قرار گیرد، معیّت وجودی امام معصوم با عالم است. بر اساس تعالیم دینی، امام با عالم معیّت وجودی دارد. در بخش پیشین، سخن بر سر علم امام به همه عوالم بود، اما منتظران در مرتبه بالاتری از شناخت نسبت به امام، به حضور وجودی او در همه عوالم معرفت می&zwnj;یابند. در این مرحله، امام معصوم را جدای از عالَم و صرفاً عالِم به آن نمی&zwnj;داند، بلکه حضور وجودی حضرت را در تار و پود عالم درک می&zwnj;کند.البته تبیین و تحلیل معیت وجودی امام معصوم با عالم، نیازمند نوشتاری مستقل است، اما اشاره&zwnj;وار می&zwnj;توان گفت در تحلیل دقیق علم امام به حضور او در عالم دست می&zwnj;یابیم، بدین معنا که پیامبر اکرم و ائمه اطهار شاهدان اعمال محسوب می&zwnj;شوند و شاهد اعمال بودن، بر حضور آنان در نزد انسان&zwnj;ها دلالت دارد. از این&zwnj;رو شهود اعمال، دلیل حضور شاهد خواهد بود.در عرفان اسلامی از این حقیقت، با نام &laquo;سریان انسان کامل در عوالم&raquo; یاد می&zwnj;شود که این امر در سفر سوم از اسفار اربعه برای انسان کامل رخ می&zwnj;دهد (قیصری، 1382: ج1، 143) و بر اساس آن، هیچ حقیقتی از حیطه وجودی انسان کامل خارج نیست (آشتیانی، 1370: 657).تأثیر اعتقاد به حضور وجودی امام در اخلاق منتظراناگر در بحث علم امام گفته شد توجه به علم امام سبب می&zwnj;شود منتظران با دقت کامل، اعمال، صفات و اندیشه&zwnj;های خود را از هر کجی و انحراف باز دارند، توجه به حضور خود امام که معرفتی عمیق&zwnj;تر به امام معصوم است، به طریق اولیٰ، منتظران را از هر غفلتی باز می&zwnj;دارد؛ انسانی که امام و مولای خود را لحظه لحظه در کنار خود می&zwnj;داند و همه عالم را محضر او می&zwnj;بیند، کوچک&zwnj;ترین رفتار و گفتار خود را با تأمل و دقت انجام می&zwnj;دهد. البته مسئلۀ مهم، رسیدن به این معرفت است. اگر امام زمان در پرده غیبت نبود و در عالم ظاهر در محضر او زندگی می&zwnj;کردیم، مواظبت ما بر گفتار و رفتارمان چگونه بود؟ حال کسی که به این معرفت برسد که همواره عمر خود را در محضر امام خود بداند، در مسیر تهذیب نفس و کمال اخلاقی کوچک&zwnj;ترین کوتاهی یا لغزشی را بر خود جایز نمی&zwnj;داند.5. رابطه محبت&zwnj;آمیز بین امام غایب و منتظرانتوجه به یک ناظر، در اصلاح رفتارهای انسان بسیار مؤثر است و وقتی این نظارت، نظارتی کامل باشد، شامل درون و بیرون فرد گردد، نه&zwnj;تنها رفتارها بلکه صفات نفسانی فرد و اندیشه&zwnj;های او را نیز اصلاح می&zwnj;کند؛ اما آن&zwnj;چه میزان اثرگذاری این نظارت را بالا می&zwnj;برد، نوع ارتباطی است که فرد با ناظر دارد.در نگاه مکتب رابطه شیعیان با امام معصوم رابطه&zwnj;ای حُبّی است؛ رابطه&zwnj;ای که بر اساس دستور خداوند در آیات قرآن کریم، شکل گرفته است:&laquo;لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ&raquo;. (شوری: 23)روایات بسیاری نیز از اهل&zwnj;سنت (نک: سیوطی، 1404: ج6، 7) و شیعه (نک: بحرانی، 1374: ج4، 815)، در این&zwnj;باره به چشم می&zwnj;خورد که محبت اهل&zwnj;بیت را به عنوان یکی از مسائل اساسی اسلامی مورد توجه قرار می&zwnj;دهد، تا جایی که در برخی روایات، در تأیید محبت شیعیان به امامان معصوم می&zwnj;فرماید:وَ هَلِ الدِّينُ إِلَّا الْحُبُّ. (برقی، 1371: ج1، 263؛ عیاشی، 1380: ج1، 167)الف) تربیت اخلاقی براساس محبتحکمت تأکیدات فراوان دین اسلام بر محبت به اولیای الهی را باید در دو امر کلی جست&zwnj;وجو کرد (مطهری، 1378: ج2، 272)؛ اولاً این ارادت و محبت، زمینه&zwnj;ساز پیوند دادن مسلمانان به ائمه اطهار است تا ولایت دینی و زعامت اجتماعی آن&zwnj;ها زمینه اجرا پیدا کند و به دیگر سخن، ولای محبت، مقدمه و وسیله&zwnj;ای برای ولای امامت و ولای زعامت است. ثانیاً محبت به اولیای الهی، عاملی بسیار ارزنده در تربیت نفوس و تزکیه روح انسان به شمار می&zwnj;&zwnj;آید که موضوع بحث ما در همین امر است. وقتی رابطۀ منتظران حضرت مهدی با امام غایبشان رابطه&zwnj;ای بر اساس اوج محبت و مودت پایه&zwnj;ریزی شده باشد، به طور ناخودآگاه، سب تربیت اخلاقی منتظران می&zwnj;شود.محبت و مودت چنین ذوات مبارکی، مایه تربیت نفوس، تخلق به خلق الهی و اتصاف به صفات کریمه آن&zwnj;هاست و از سوی خداوند والا بر هر مؤمنی واجب گردیده است. این محبت و مودت نه امری تشریفاتی، که از اصول دین و سرمایه&zwnj;های رسمی آن است (جوادی آملی، 1387: 77).نتیجه محبت و عشق به یک فرد، تبعیّت و همرنگی با اوست. از این&zwnj;رو محبت و عشق، اطاعت&zwnj;آور است و عاشق، ناخودآگاه هم&zwnj;رنگ با معشوق خود می&zwnj;شود و نه&zwnj;تنها در رفتارهای بیرونی، بلکه نوع گرایشات و خواست&zwnj;های او نیز با گرایشات و خواست&zwnj;های معشوق، همراه می&zwnj;گردد. بدین&zwnj;رو اگر این محبت و عشق به اولیای الهی و انسان&zwnj;ها کامل باشد، فرد را به سمت کمال و تعالی سوق می&zwnj;دهد و او را هم&zwnj;رنگ و همراه با اولیای الهی قرار می&zwnj;دهد. به تعبیر شهید مطهری، محبت به سوی مشابهت و مشاکلت می&zwnj;راند و قدرت آن سبب می&zwnj;شود که محب به شکل محبوب درآید (مطهری، 1378: ج16، 264).ب) محبت بهترین راه تهذیب نفسیکی از اساسی&zwnj;ترین امور برای تهذیب نفس و سیر و سلوک معنوی، اراده و همّت است که اگر این اراده و همّت قوی باشد، فرد در سیر و سلوک خود موفق است و هر اندازه این اراده ضعف یابد، سیر و سلوک سست می&zwnj;شود. اما مهم&zwnj;ترین عاملی که اراده فرد را استوار می&zwnj;سازد محبت و عشق است؛ اکسیر محبت، رخوت و سستی را از اراده انسانی می&zwnj;زداید و عزم را راسخ و همّت را نیرومند می&zwnj;سازد (همو: 267 - 268). بر همین اساس اگرچه برای اصلاح اخلاق و تهذیب نفس، راه&zwnj;های گوناگونی پدید آمده است، اما بهترین راه سیر و سلوک معنوی و تهذیب نفس، راه محبت و عشق است. شهید مطهری در مقایسه راه عشق و محبت با دیگر راه&zwnj;ها و در تحلیل تأثیر محبت اولیای الهی و ائمه اطهار می&zwnj;فرماید:اگر انسان بخواهد با تکیه بر تفکر و تذکر و محاسبة النفس و مراقبه و غیره، اخلاق سوء را یک&zwnj;یک با سر انگشت فکر و حساب از خود بزداید و خود را اصلاح نماید، البته عملی است؛ اما مثل همان است که انسان بخواهد براده&zwnj;های آهن را یک&zwnj;یک جمع کند. ولی اگر انسان این توفیق را پیدا کند که کاملی پیدا بشود و او شیفته آن کامل گردد، می&zwnj;بیند کاری که او در ظرف چند سال انجام می&zwnj;داد این در ظرف یک روز انجام می&zwnj;دهد. (همو: ج22، 774)با این توضیحات روشن می&zwnj;شود که در زمان غیبت حضرت مهدی اگرچه برای منتظران امکان حضور ظاهری در محضر ایشان وجود ندارد، اما محبت و عشق به ایشان _ که اساس رابطۀ شیعیان با امامشان محسوب می&zwnj;شود _ اکسیری است در تهذیب نفس منتظران و بهترین و اثرگذارترین راه در زمینه اخلاقی ساختن فرد و جامعه منتظران به شمار می&zwnj;آید.نتیجهمنتظران امام زمان در عصر غیبت، افزون بر بهره&zwnj;مندی از عنایت امام زمان و بهره&zwnj;گیری از علمای راستین، می&zwnj;توانند با استمداد از مجموعه&zwnj;ای از باورهای عمیق در باب امامت، خود را از غفلت&zwnj;ها وانحرافات زمانه غیبت مصون سازند و زمینه تکامل معنوی و اخلاقی خود را فراهم سازند و بدین وسیله زمینه&zwnj;ساز ظهور امام غایب خود گردند. در این نوشتار این باورها را در چند محور بررسی کردیم.نخستین باور مؤثر در سوق دادن منتظران به سوی مکارم اخلاقی، اعتقاد به وجود امام زمان است؛ معرفت به وجود امام، سبب ایجاد گرایش درونی به حضرت می&zwnj;شود و زمینه&zwnj;ساز همراهی و همسویی منتظران با ایشان می&zwnj;گردد. باور دیگری که در مسیر کمال معنوی، منتظران را یاری می&zwnj;دهد، اعتقاد به ظهور حضرت است؛ انتظار ظهور امام مهدی موجب می&zwnj;شود فرد منتظر، از یک طرف با ایجاد صفات اخلاقی، در به دست آوردن ویژگی&zwnj;های یاوران آن حضرت بکوشد و از سوی دیگر، در هر زمانه خود را برای ظهور ناگهانی ایشان آماده سازد و نیز برای تحقق ظهوری که انتظار آن را می&zwnj;کشد زمینه&zwnj;سازی کند.اعتقاد به علم فراگیر امام نیز از مهم&zwnj;ترین عوامل مؤثر در دوری انسان منتظر از رذایل و حرکت او به سمت فضایل است. کسی که همواره خود را در منظر امام می&zwnj;داند، برای سیر معنوی، انگیزه&zwnj;ای قوی پیدا می&zwnj;کند و ظاهر و باطن خود را از هر آن&zwnj;چه او را از چشم امام می&zwnj;اندازد دور می&zwnj;سازد. البته با تحلیل دقیق علم فراگیر امام، به حضور وجودی او در عالم می&zwnj;رسیم. منتظران با دستیابی به این درک عمیق از امام، نه&zwnj;تنها امام را عالِم به خود می&zwnj;دانند، بلکه هر لحظه خود را در محضر او می&zwnj;بینند.ارادت و محبت منتظران به امام رئوف خود نیز از مؤثرترین عوامل در تربیت نفوس و تزکیه روح آن&zwnj;ها به شمار می&zwnj;آید. فرد منتظر با اکسیر عشق به امام خود، جان و روح خود را درپرتو شعاع نورانی او قرار می&zwnj;دهد؛ با حرارت عشق، آلودگی&zwnj;های خویش را می&zwnj;سوزاند و با آب حیات&zwnj;بخش آن، گلستان وجود خود را بارور می&zwnj;سازد.بر اساس آن&zwnj;چه در این نوشتار آمد، روشن شد اگرچه شرایط موجود در عصر غیبت امام معصوم جامعه و فرد را به سمت حیرت و گمراهی سوق می&zwnj;دهد و در وادی غفلت گرفتار می&zwnj;سازد، اما بارور ساختن مجموعه باورهای شیعیان نسبت به امام می&zwnj;تواند در زمان غیبت نه&zwnj;تنها انحراف، حیرت و غفلت را از منتظران بزداید، بلکه می&zwnj;تواند آن&zwnj;ها را در سیر معنوی و تزکیه اخلاقی، تا بالاترین درجات دستگیری نماید. از این&zwnj;&zwnj;رو از جمله بهترین راهکارها برای سوق دادن منتظران به سمت کمالات اخلاقی و مراتب و مقامات معنوی، تعمیق مجموعه&zwnj;ای از باورهای آن&zwnj;ها نسبت به امام زمان است. بنابراین بر فرد منتظر و جامعه منتظران ضروری است با بارور ساختن این باورها، فضایل اخلاقی را در جامعه شیعی گسترش داده و زمینه ظهور را فراهم سازند.منابع_ اکبرنژاد، مهدی، بررسی تطبیقی مهدویت در روایات شیعه و اهل&zwnj;سنت، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، 1386ش._ آشتیانی، سید جلال&zwnj;الدین، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، تهران، امیرکبیر، 1370ش._ بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسه بعثت، چاپ اول، 1374ش._ برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، تحقیق: جلال&zwnj;الدین محدث، قم، دار الکتب الاسلامیه، چاپ دوم، 1371ق._ جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی4 موجود موعود، تحقیق و تنظیم: سید محمدحسن مخبر، قم، مرکز نشر اسراء، 1387ش._  تسنیم، تنظیم: احمد قدسی، ویرایش: علی اسلامی، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ اول، 1378ش._ حر عاملی، محمد بن حسن‏، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آل&zwnj;البیت:، اول، 1409ق._ حیدری، سید کمال، علم الامام، به قلم: علی حمود عبادی، قم، دار فراقد، 1429ق._ سجستانی (ابی&zwnj;داود)، سلیمان بن اشعث، سنن ابی&zwnj;داوود، تحقیق: خلیل مأمون شبحا، بیروت، دارالمعرفه، 1422ق._ سیوطی، جلال&zwnj;الدین، درّ المنثور فی تفسیر المأثور، قم، كتابخانه آیت&zwnj;الله مرعشی نجفی، 1404ق._ شفیعی سروستانی، ابراهیم، معرفت امام زمان4 و تکلیف منتظران، تهران، موعود عصر، 1387ش._ صدوق، ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه، كمال الدین و تمام النعمة، قم، دارالكتب الاسلامیة، چاپ دوم، 1395ق._  من لا یحضره الفقیه، تحقیق: علی&zwnj;اکبر غفاری، قم، مؤسسه انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین قم، چاپ دوم، 1413ق._ صفار، محمد بن حسن بن فروخ، بصائر الدرجات، قم، انتشارات کتابخانه آیت&zwnj;الله مرعشی نجفی، چاپ دوم، 1404ق._ طباطبایی، سید محمدحسین، بررسی&zwnj;های اسلامی، به کوشش: سیدهادی خسروشاهی، قم، مؤسسه بوستان کتاب، 1378ش._ المیزان فی تفسیرالقرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1424ق._ طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج، مشهد، نشر مرتضی، چاپ اول، 1403ق._ طوسی، ابوجعفر محمد بن الحسن‏، الغیبة، تحقیق: عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح، دار المعارف الإسلامیة، قم، اول، 1411ق _ الف‏._ مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، مقدمه: علی&zwnj;اصغر مروارید، بیروت، مؤسسه فقه الشیعة، چاپ اول، 1411ق _ ب._ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم، انتشارات اسماعیلیان، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، چاپ چهارم، 1415ق._ عیاشی، محمد بن مسعود، كتاب التفسیر، تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران، چاپخانه علمیه، 1380ق._ فقیه ایمانی، مهدی، الامام المهدی عند اهل السنة، اصفهان، مکتبة الامام امیر المؤمنین علی7، 1402ق._ قزوینی (ابن&zwnj;ماجه)، محمد بن یزید، سنن ابن&zwnj;ماجه، تحقیق: خلیل مأمون شبحا، بیروت، دارالمعرفة، 1419ق._ قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تحقیق: سیدطیب موسوی جزایری، قم، دارالكتب، چاپ چهارم، 1367ش._ قیصری، داوود، شرح فصوص الحکم، تحقیق: حسن حسن&zwnj;زاده آملی، قم، بوستان کتاب، 1382ش._ کوفی (ابن&zwnj;عقده)، احمد بن محمد، فضائل امیرالمؤمنین7، تحقیق: حرزالدین عبدالرزاق محمد حسین، قم، نشر دلیل ما، چاپ اول، 1424ق._ كفعمی، ابراهیم بن علی عاملی، البلد الامین و الدرع الحصین، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1418ق‏._ کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، الکافی، تحقیق: علی&zwnj;اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالكتب الإسلامیة، چهارم، 1407ق._ مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1404ق._ مدرسی، سید محمدرضا، فلسفه اخلاق، تهران، سروش، 1371ش._ مصباح یزدی، محمدتقـی، اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش: &zwnj;محمدحسین اسکندری، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1388ش _ الف._ حقوق و سیاست در قرآن، نگارش: محمد شهرابی، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1389ش._ نظریه حقوقی اسلام، تحقیق و نگارش:&zwnj; محمدمهدی نادری قمی و محمدمهدی کریمی&zwnj;نیا، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1388ش._ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، انتشارات صدرا، 1378ش._ مغربی (ابن&zwnj;حیون)، نعمان بن محمد‏، دعائم الاسلام، تصحیح: آصف فیضی‏، قم، مؤسسة آل&zwnj;البیت:‏‏، چاپ دوم، 1385ق‏._ مقدسی شافعی، یوسف بن یحیی، عقد الدرر فی اخبار المنتظر، تحقیق: لجنة من العلماء، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1418ق._ مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، 1374ش._ نعمانی، محمد بن ابراهیم، کتاب الغیبة، تصحیح: علی&zwnj;اکبر غفاری، تهران، انتشارات اسلام، چاپ اول، 1395ق._ هاشم العمیدی، سید ثامر، در انتظار ققنوس، ترجمه و تحقیق: مهدی علی&zwnj;زاده، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1386ش.]]></description>
            <category>آموزش</category>
            <pubDate>Sun, 23 Nov 2014 04:54:55 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/804/نقش-معرفت-امام-زمان-تعالی-اخلاقی-منتظران-زمینه-سازی-ظهور</guid>
            <enclosure url="https://www.ayandehroshan.ir/images/docs/000000/n00000804-b.jpg" length="6461" type="image/jpeg"/>
        </item>
        <item>
            <title>ملاک تشخیص یاران امام زمان/ آمال و آرزوی اولیای الهی به آخرالزمان منتهی می‌شود</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/808/ملاک-تشخیص-یاران-امام-زمان-آمال-آرزوی-اولیای-الهی-آخرالزمان-منتهی-می-شود</link>
            <description><![CDATA[حجت الاسلام سید احمد رهنمایی، عضو هیات علمی مؤسسه امام خمینی(ره)، به تبیین رابطه عاشورا و مهدویت پرداخت و ابراز داشت: از حضرت آدم(ع) تا خاتم الانبیا(ص) و بعد از ایشان ائمه اطهار(ع)، آمال و آرزوهایشان به آخرالزمان منتهی می شود و تمام همت و سعی شان برای زمینه سازی این دوران مهم است. آخر الزمانی که همه کمالات، خوبی ها و فضیلت ها در آن جمع شده است.وی افزود: تنها دین اسلام تمام ظرفیت های آخر الزمان را دارا است، چرا که هر چه خوبی و کمالات در ادیان الهی از آدم(ع) تا خاتم(ص)بوده، در اسلام جمع شده است. و بنای الهی بر آن بوده که دین اسلام، دین آخر الزمان باشد. بنابراین پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) برای رسیدن به این دوران باید تلاش های مضاعفی انجام می دادند به همین خاطر، تمام اذیت هایی که برای تمام پیامبران قبل از پیامبر خاتم(ص) صورت گرفته با سختی ها و رنج هایی که توسط ائمه اطهار(ع) کشیده شده برابری نمی کند چرا که ایشان در پایان راه قرار گرفته و باید تمامی ظرفیت ها را به کار بگیرند. حتی از جان، مال، خانواده، فرزندان و آبروی خود نیز گذشتند.عضو هیات علمی موسسه امام خمینی(ره) در ادامه به نقش ماندگار امام حسین(ع) در امتداد تلاش های اهل بیت(ع) برای رسیدن به آخر الزمانی بافضیلت اشاره کرد و گفت: وقتی که نوبت به امام حسین(ع) شد تمام همت و ظرفیت خود را برای بقای این دین، تقدیم حضرت حق کردند و به واسطه این خون فشانی گفته می شود دین اسلام نبوی الحدوث و حسینی البقاء است و این قبیل فداکاری، در طول تاریخ بی مانند است.وی با اشاره به فراز &laquo;اَکْرَمَنى بِکَ اَنْ یَرْزُقَنى طَلَبَ ثارِکَ مَعَاِمامٍ مَنْصُورٍ مِنْ اَهْلِ بَیْتِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ&raquo; از زیارت عاشورا و ارتباط عاشورا با حضرت ولی عصر(عج)، ابراز داشت: در بسیاری از زیارات منقول از اهل بیت(ع) به تصریح از قیام عاشورا و ارتباط آن با امام زمان(عج) اشاره شده است که نمونه بارز آن در زیارت عاشورا مشاهده می شود.حجت الاسلام رهنمایی اقامه نماز، ادای زکات و امر به معروف و نهی از منکر را سه مشخصه اصلی یاران امام زمان (عج) دانست و اظهار داشت: بر اساس روایات وارده در باب آخرالزمان، آیه ۴۱ حج &laquo;الَّذِینَ إِن مَّکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّکَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنکَرِ وَلِلَّـهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ&raquo; در وصف انصار الله است به قرینه آیه قبل که می فرماید&laquo;ولینصرن الله من ینصره&raquo; و نمونه بارز و کامل انصار الله، یاران امام مهدی(عج) هستند.وی افزود: این آیه بیان می کند که وقتی اصحاب امام زمان(عج) بر زمین تسلط پیدا کرده و حکومت تشکیل می دهند آیین خداوند را با چهار چیز ترویج می کنند. اولین آن ها اقامه نماز است که بهترین راه ارتباطی خلق با خالق است و ادای زکات دومین رکن این اوصاف و بهترین راه ارتباطی با خلق خداوند را است و آخرین اوصاف یاوران امام عصر(عج) امر به معروف و نهی از منکر است که از پایه های اساسی ساختن یک جامعه متمدن اسلامی به شمار می&zwnj;رود.عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) ملاک تشخیص یاران امام زمان(عج) در زمان حال را متصف بودن به این چهار ویژگی عنوان کرد و گفت: کسی که بخواهد بداند چه اندازه در مسیر یاری حق و انصار الله بودن و یاری امام زمان(عج) قدم برداشته است باید ببیند این چهار ویژگی مهم را در او پیدا می شود یا خیر؟وی یکی از شاخصه های حکومت قائم آل محمد را تعهد نداشتن نسبت به حاکمان ظلم و جور دانست و ابراز داشت: موضع امام زمان(ع) در مقابل گردن کشان و زورمداران، کاملا شفاف است، آن حضرت وقتی ظهور می کنند بر کعبه تکیه داده و خطاب به عالَم می فرمایند &laquo;ألا یا أهل العالم إن جدی الحسین(ع) قتلوه عطشانا&raquo; این رمز حرکت حضرت(ع) است که به صورت آشکار بیان می شود.حجت الاسلام رهنمایی در پایان سخنان خود گفت: اهل بیت(ع) به تناسب زمان مجبور بودند از حق خود بگذرند و در مواردی، پنهانی حرف خود را می زدند تا اسلام پایه گذاری شود اما از میان ائمه اطهار(ع)، امام حسین(ع) و امام زمان(ع) به صورت آشکار و علنی قیام خود را آغاز می کنند، همچنان که در زمان استادان امام خمینی(ره) قیامی صورت نمی گرفت چرا که حوزه در آن زمان تازه شکل گرفته بود و برای مستحکم شدن پایه های حوزه علمیه انقلابی انجام نشد، اما امام راحل، وظیفه نداشتند که همانند استادان خود عمل کنند و فرصت را مناسب دیده و قیام علنی را آغاز کردند.]]></description>
            <category>آموزش</category>
            <pubDate>Thu, 30 Oct 2014 08:03:01 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/808/ملاک-تشخیص-یاران-امام-زمان-آمال-آرزوی-اولیای-الهی-آخرالزمان-منتهی-می-شود</guid>
            <enclosure url="https://www.ayandehroshan.ir/images/docs/000000/n00000808-b.PNG" length="112400" type="image/png"/>
        </item>
        <item>
            <title>مدخل ورود به خونخواهي سيد الشهداء(ع) در ركاب امام زمان(ع)</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/805/مدخل-ورود-خونخواهي-سيد-الشهداء-ع-ركاب-امام-زمان</link>
            <description><![CDATA[آینده روشن، در زيارت شريف عاشورا معارف بلندي بيان شده است كه مقامات سلوكي و مسير ما را در استفاده از عاشورا معين مي كند. زيارت عاشورا و سيري كه براي زائر در اين زيارت اتفاق مي افتد در يك نگاه كلان، در دو قسمت يا فراز اصلي مطرح مي شود: قسمت اول، به &laquo;اَللّهُمَّ اجْعَلْ مَحْياىَ مَحْيا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَماتى مَماتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ&raquo; ختم مي شود. تا اينجا، سير و سلوك كامل ما در اين دنيا با آن به پايان مي رسد.بعد از اين تحول و سيري كه براي زائر اتفاق مي افتد، توجه و نگاه عميق و جديدي به حادثه عاشورا است كه با &laquo;اَللهمَّ اِنَّ هذا يَوْمٌ تَبركَتْ به بنوامَيَةَ وَ ابْنُ اكِلةَ الأَكبادِ&raquo; به آن توجه داده شده است؛ اين مقدمه، براي آن است كه انسان براي آن لعن جامعي كه صد مرتبه تكرار مي شود، آمادگي پيدا كند. پايان قسمت دوم، دعايي است كه در سجده انجام مي گيرد و سجده قرب زيارت عاشوراست.اگر كسي مواقف و مراحل زيارت عاشورا را طي كرد و سالك با بلاي عاشورا شد، يك سلوك كامل انجام داده است. اين سير و قبض و بسطي كه زائر با زيارت دارد او را به يك سلسله طلب ها و دعاها و اجابت در اين خواسته هاي رفيع مي رساند؛ يعني قفل دلش برداشته مي شود و دهانش به اين دعاها باز مي شود. اين دعاها (كه حدود دوازده دعاست) در واقع نوعي رفت و آمد با خود زيارت دارد و تحول حالي كه در متن اين زيارت براي زائر حاصل مي شود او را وارد مقامات ادعيه مي كند؛ لذا اين دعاها پراكنده است و هر كدام متناسب با همان مقام زيارت، حاصل مي شود.سلام و لعندر زيارت عاشورا سلام هايي به وجود مقدس سيدالشهداء(ع) و اصحاب و اهل بيت ايشان داده مي شود كه يك نوع دعاست. عظمت آنها و عبادت هاي آنها، موجب صلوات و دعاست. دعاي ديگر، لعن بر دشمنان ايشان است. لعن يعني دعاي براي دوري رحمت خداي متعال از دشمنان. يعني انسان تقاضا مي كند: خدايا تو كه ارحم الراحميني و رحمتت واسعه است اينها را از آن رحمت خاصه و رحيميه خود دور كن. در واقع، جمال عبادت سيدالشهدا(ع) ما را به سلام دعوت مي كند و زشتي كار دشمن هم ما را به لعن مي كشاند؛ يعني موضعمان نسبت به دو جبهه، مشخص مي شود.اين لعن عبادت بزرگي است كه ما را از سقوط و انحطاط و از خطر امواج فتنه كه از دستگاه شياطين جني و انسي مي آيد، حفظ مي كند. گويا مؤمن خودش يكي از قلاع (قلعه ها) و سنگرهاي اسلام است و شياطين سعي مي كنند اين سنگر را با امواج ظلماني خود فتح كنند و اگر كسي به آنها پيوند بخورد ملعنت ها و شيطنت هاي آنها انسان را مي گيرد.در روايتي، امام صادق(ع) در توضيح اينكه چرا پيروان امام جائر، دين ندارند و پيروان امام عادل، سرزنش نمي شوند، فرمودند: چون سيئات امام جائر، حسنات دوستدارانش را از بين مي برد و حسنات امام عادل هم سيئات دوستدارانش را نابود مي كند.(۱) وقتي امام(ع) حسنه خودش را در كفه ترازوي شما گذاشت همه سيئات و ظلمات محو مي شوند و آن طرف، وقتي گناه يزيد (لعنه الله) را در كفه طرفدارانش بگذاريد، ديگر نماز و ساير اعمال به چه كار مي آيد!شياطين و ائمه جور، امواج ظلمات و سيئات خود را مي فرستند و مي خواهند همه ما را غرق كنند؛ &laquo;لاُزَيِّنَنَّ لَهُمْ وَلاُغْوِيَنَّهُمْ&raquo;(حجر/۳۹) و &laquo;ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ&raquo;(نور/۴۰) و &laquo;لاَقْعُدَنّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ. ثُمّ لاَتِيَنّهُمْ مّن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ&raquo;(اعراف/۱۶) و ... . در اين جنگ باطني، چه چيزي مانع نفوذ اينها مي شود؟ لعن. انسان بايد دشمنان خدا را لعن كند و خود قرآن كريم هم مكرراً آنها را لعن مي كند. اگر مداومت بر اين لعن ها نباشد امواج فتن بني اميه، ما را هم با خودش غرق مي كند. در رواياتي آمده است كه اگر كسي دعاي لعن را بخواند مانند كسي است كه در ركاب رسول خدا(ص) در روز بدر، تيراندازي كرده است. مگر آنها چه كار مي كردند؟ آنها جلوي فتح قلعه هاي اسلام را مي گرفتند؛ و اينجا هم همين طور است. البته گاهي اوقات، لعن انسان، فقط سنگر خودش را محفوظ نگه مي دارد اما برخي آنقدر لعن شان قوي است كه يك جبهه را عقب مي زند و امواج ظلماني آنها و شعله هاي جهنم را خاموش مي كند.حقيقت لعن با ورود به فضاي عاشورا دريافت مي شود. اگر كسي وارد عاشورا نشود جسارت و جرأت اين دعا در او پيدا نمي شود. اگر وارد عاشورا شديد مي بينيد اين دشمني كه اين قدر قيافه حق به جانب و مدافع حقوق بشر و آزادي و... مي گيرد اگر پايش بيفتد به كودك لب تشنه شش ماهه، بين دو نهر آب، روي دست پدرش، تير مي زند؛ آن وقت است كه انسان مي تواند شمشيرش را از غلاف بيرون بكشد. و گرنه فطرت انسان اجازه نمي دهد كه به راحتي، يك مرغ يا حتي يك پشه را بكشد. چطور مي شود كه در صحنه اي مالك اشتر شمشيرش را در مي آورد و از اين طرف لشكر دشمن داخل مي رود و از آن طرف بيرون مي آيد! چطور مي شود مثل اميرالمؤمنين(ع) با آن رأفت و دلسوزي كه محبتش به امت از پدر به فرزند بيشتر است، در جنگ صفين، از اين طرف شمشيرش را مي گذارد و از آن طرف لشكر خارج مي شود؟ وقتي انسان ببيند كه آنها چه مي كنند و باطن جهالت و شرارت و شيطنت آنها چيست، آن وقت است كه اين حجاب، كنار مي رود و مي فهمد كه اينها چه موجوداتي هستند و بايد از اين طرف شمشير بگذاري و از آن طرف در بيايي. انسان تا اين باطن را نبيند چطور مي تواند شمشير بكشد و خون بريزد؟ مگر آسان است؟خون ريختن يا بايد بر اساس شهوات و غضب مادي انسان باشد كه دستگاه شيطاني همين كار را مي كند و مثلاً جنگ اول و دوم جهاني را راه مي اندازد و بمبي مي اندازد و صد هزار انسان را نابود مي كند. اين غضب و شهوت را كه ما نمي خواهيم؛ در جنگ اسلامي، غضب الهي است كه خود را نشان مي دهد. بايد ديد غضب الهي چه وقت و چگونه تحريك مي شود؟ انسان وقتي به متن حادثه عاشورا برود و زشتي فعل دشمنان خدا را ببيند، چنين غضبي پيدا مي كند.خود امام حسين(ع) در روز عاشورا كه دلش تا يك لحظه قبل براي دشمنان مي سوخت و مي فرمود: &laquo;من خير شما را مي خواهم، اجازه بدهيد حجت را بر شما تمام كنم و حرفم را بزنم، چرا هلهله مي كنيد و ...&raquo;، يك لحظه بعد وقتي مي گويند: &laquo;بُغضاً لِاَبيك&raquo;، ذوالفقار را از اين طرف لشگر دشمن مي گذارد و از آن طرف بيرون مي آيد! راوي مي گويد: تا حالا نديدم يك آدم مجروح غصه دار گرسنه و تشنه و ... اين گونه مبارزه كند. (فو الله ما رأيت مكثورا قط قد قتل ولده و أهل بيته و أصحابه أربط جاشا منه)(۲) اينجا جاي دلسوزي نيست. آنجا كه خدا عذاب مي كند اگر دلت سوخت، خودت هم مستحق عذاب مي شوي! و اين دلسوزي، علامت ضعف ايمان است. آنجا كه خدا عذاب مي فرستد و يا وليّ خدا (كه معدن الرحمه است) به اذن الله عذاب مي كند، جاي دلسوزي نيست؛ اين اشفاق و محبت، اشفاق انحرافي و محبت انحرافي است و اشفاق و محبت خدايي نيست. خدايي كه ارحم الراحمين است اشد المعاقبين هم هست؛ &laquo;أنَّكَ أرْحَمُ الرّاحِمينَ في مَوْضِعِ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ، وَ أشَدُّ الْمُعاقِبينَ في مَوْضِعِ النَّكالِ وَ النَّقِمَةِ&raquo;(۳) هر دو، خوب است. هم جهنم خوب است هم بهشت. اميرالمؤمنين۷، فقط قاسم الجنه نيست، &laquo;قَاسِمُ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ&raquo;(۴) است؛ هم &laquo;نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَي الْأَبْرَارِ&raquo; است و هم &laquo;نَقِمَتِهِ عَلَي الْفُجَّار&raquo;.خونخواهي از مدخل عظمت پيدا كردن مصيبت سيدالشهدابعد از آن سلام و لعن ها، اولين دعا اين است كه: &laquo;لَقَدْ عَظُمَ مُصابي بِكَ فَاَسئلُ اللهَ الَّذي اَكرَمَ مَقامَكَ وَ اَكْرَمَني اَنْ يرزُقَني طَلَبَ ثارِكَ مَعَ اِمامٍ مَنصُورٍ مِنْ اَهْلِ بَيتِ مُحَمَّدٍ صَلي اللهُ عَلَيهِ وَ الِه&raquo;(۵) اگر مصيبت سيدالشهداء(ع) در قلب كسي بار انداخت و فوران پيدا كرد و عظمت اين مصيبت در دلش تجلي يافت و فهميد كه چه اتفاقي افتاده است، آماده مي شود براي &laquo;اَنْ يرزُقَني طَلَبَ ثارِكَ مَعَ اِمامٍ مَنصُورٍ&raquo;. لذا انسان خدا را به حق سيدالشهداء(ع) قسم مي دهد كه خدايا همينطور كه به من لطف كردي و من را به امام حسين(ع) محترم شمردي، اين روزي را هم به من بده كه جزو خونخواه هاي سيدالشهدا(ع) در ركاب امام زمان(عج) باشم. اگر عظمت مصيبت سيدالشهداء(ع) در دل كسي واقع شد، مدخل ورود به خونخواهي سيد الشهداء(ع) در ركاب امام زمان(عج) است.اين اولين دعاست و عبادت عظيمي است؛ چون غضب كردن براي خدا و امام(ع)، خيلي خوب است و از رشته هاي محكم ايمان است؛ &laquo;اَوْثَقُ عُرَي الايمانِ الْحُبُّ في اللهِ وَ البُغْضُ فِي اللهِ وَ تَوالي اَوْلياءِ اللهِ وَ التَّبَرّي مِنْ اَعْداءِ اللهِ&raquo;(۶) دستگاه شياطين گناه عظيمي را مرتكب شده كه ماجراي آن تمام نشده است. هر كسي راضي به اين گناه باشد، داخل در آن است و هر كسي ساكت باشد معاقب است و لذا حتما بايد مقابل آن، موضع داشت. جزو اعظم عبادات اين است كه انسان به جايي برسد كه دلش بخواهد خونخواه ولي خدا باشد و دلش شور بزند كه بيايد و در صف درگيري با دشمنان بكشد و كشته شود. &laquo;اَسْئَلُكَ اَنْ تَجْعَلَ وَفاتى قَتْلاً فى سَبيلِكَ تَحْتَ رايَةِ نَبِيِّكَ مَعَ اَوْلِياَّئِكَ وَ اَسْئَلُكَ اَنْ تَقْتُلَ بى اَعْداَّئَكَ وَ اَعْداَّءَ رَسُولِكَ وَ اَسْئَلُكَ&raquo;. (دعاي حج ماه رمضان)(۷)وجاهت عندالله با اتكاء وجاهت امام حسين(ع)دعاي دوم در زيارت عاشورا اين است: &laquo;اللهمّ اجْعَلْني عِنْدَكَ وَجِيهاً بِالحُسَيْنِ عَلَيهِ السَّلام فِي الدُّنْيا وَالآخِرَة&raquo;. كسي كه وارد وادي عاشورا مي شود ظرفيت پيدا مي كند كه وجاهت عندالله پيدا كند. وجاهت عندالله از آنِ معصوم(ع) است. ما كاري نكرديم كه وجيه باشيم. وجاهت بقيه به تبع وجاهت معصومين(ع) است. اگر جلوه اي از آن وجاهت بيايد، آن وقت انسان وجيه عندالله مي شود. وجاهت در نزد مردم، يك طور به دست مي آيد اما وجاهت در نزد ملائكه و يا وجاهت در نزد مؤمنين، به گونه اي ديگر حاصل مي شود، در حالي كه وجاهت عندالله، يك چيز ديگري است كه اگر يك تجلي از امام حسين(ع) بر انسان نيفتد وجيه عندالله نمي شود. اگر كسي وارد عاشورا شد و با عاشورا راه رفت و سالك شد، كارش به جايي مي رسد كه اين طلب در او پيدا مي شود و مي فهمد كه وجاهت عند الله هم چيزي است و راه اين وجاهت هم فقط امام حسين(ع) است.&quot;كرامت معرفت&quot; و &quot;رزق برائت&quot;در فراز اول، پس از سلام و لعن و درك عظمت مصيبت و بصيرت و صف بندي و قتال و برائت و ... اين دعا مطرح مي شود: &laquo;فَاسُئلُ الله اَلذي اَكرَمَني بِمَعرفَتِكُمْ وَ مَعرفَةِ اَوليائِكُمْ وَرَزَقنِي اَلبرائَةَ مِن اَعدائِكُمْ...&raquo;.معرفت، آن نورانيت قلبي است كه بعد از تسليم و تصديق براي انسان حاصل مي شود. معرفت يك امر دم دستي نيست كه انسان به طور عادي به آن برسد. معرفت امام(ع)، شناخت شناسنامه اي نيست، دشمنان هم امام(ع) را اين طور مي شناختند! به اين شناخت، &laquo;معرفت&raquo; نمي گويند. معرفت آن حالت شناختي است كه همراه با خضوع و خشوع و تسليم و تصديق است؛ بعد از اين مقامات، معرفت حاصل مي شود. فرمود: &laquo;إنّكم لا تكونوا صالحين حتّي تعرفوا و لا تعرفوا حتّي تصدّقوا و لا تصدّقوا حتّي تسلّموا أبواباً أربعةً&raquo;. لذا انسان اول بايد تسليم بشود تا بتواند تصديق كند بعد ابواب معرفت به روي او باز شود.خداي متعال در سير زيارت عاشورا، درهاي معرفت را به روي زائر باز كرده و آنها را مكرم به معرفت داشته است؛ هم كرامت معرفت و هم رزق برائت داده است. ارزاق هميشه اين خوردني ها و پوشيدني ها نيستند؛ يك رزق هاي رفيع تري هم داريم؛ (&laquo;وَ مَوَائِدَ الْمُسْتَطْعِمِينَ مُعَدَّةٌ&raquo;) كه در زيارت معصوم(ع) به انسان مي رسد. &laquo;مَن سَرَّهُ أنْ يكونَ عَلَي مَوائِدِ النُّورِ يوْمَ القيامَةِ فَلْيكُن مِنْ زُوّارِ الحُسَينِ بنِ عَليٍّ۷&raquo;(۸) اين هم رزق است و كسي كه مي خورد، هم سير مي شود و هم لذت مي برد. در روايات آمده است كه رزق برخي از ملائكه، تسبيح و برخي، تكبير است. اينها رزق هاي مهمتري هستند. قرآن كريم مي فرمايد: &laquo;كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ. تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا&raquo;(ابراهيم/۲۴) فرموده اند: آن شجره طيبه اي كه در آسمان است، اصلش نبي اكرم(ص) و ائمه(ع) هستند و فرعش محيط ولايت آنهاست. كسي كه وارد محيط ولايت شد سماواتي مي شود و &laquo;تُؤتي أُكُلَها كُلَّ حينٍ بِإِذنِ ربها&raquo;. اين درخت هر آني، روزي اي، رزقي، ميوه اي و ثمره اي براي اهل اين سماوات دارد. فرمودند: آن رزق، علم امام است. در سير زيارت عاشورا هم، برائت از دشمنان، رزق است و رزق مهمي است كه انسان سالك به آن دست مي يابد و جذب و هضم مي كند.مقام معيّت با معصوم(ع) در دنيا و آخرتحال، باب دعا براي او باز مي شود: &laquo;اَنْ يَجعَلنِي مَعَكُمْ في الدُّنيا وَ الاخرةِ&raquo;. يعني درخواست مي كنيم سير من در دنيا و آخرت با معصوم(ع) باشد. اين معيت، معيت جسماني نيست؛ اين همان است كه: &laquo;اَللّـهُمَّ اجْعَلْ لي مَعَ الرَّسُولِ سَبيلاً&raquo;(۹) و &laquo;يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلا&raquo;. معناي اين معيت آن است كه همه قوا، خواسته ها و تمنيات انسان با معصوم(ع) باشد. خداي متعال با ما هست &laquo;وَ هُوَ مَعَكُمْ أَينَما كُنْتُمْ&raquo; اما ممكن است ما از خدا، جدا شويم. يك عده، در عين اين كه خدا در كنار آنها و در قرب آنهاست، اما از خداي متعال دورند. معصوم(ع) هم آن اسم اعظم الهي است كه در همه كائنات ساري و جاري است و به همه نزديك است حتي در روايات، درباره &laquo;انَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ&raquo; فرموده اند: اين حيلوله خدا بين قلب و مرء انسان، به واسطه حجتش و به واسطه معصوم(ع) است. لكن نزديكي معصوم(ع) به ما بدان معنا نيست كه ما هم به او نزديكيم. اين كه انسان بتواند معيت با معصوم(ع) پيدا كند و همراه ايشان باشد، امر دشواري است. اين همراهي، مقدماتي دارد؛ &laquo;وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحينَ&raquo;(نساء/۶۹) اين چهار دسته، كساني هستند كه خداي متعال نعمت خاصي به آنها داده كه نعمت ولايت است. اگر كسي &laquo;يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ&raquo;(نساء/۶۹) كند در زمره &laquo;فَأُولئِكَ مَعَ الَّذينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ&raquo; و همراه آنها خواهد بود.خداي متعال در آيات قبل تر مي فرمايد: &laquo;فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسْلِيمًا&raquo;(نساء/۶۵) يعني وقتي حضرت(ع) را تراز و معيار و ميزان حق قرار داديد و ترديد هم نكرديد (ثُمَّ لا يَجِدُوا في أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قضيت) و تسليم محض بوديد و با عقل يا شهود خود، برتري جويي نكرديد، به مرتبه ايمان مي رسيد. بعد مي فرمايد: &laquo;وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُواْ أَنفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُواْ مِن دِيَارِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلِيلٌ مِّنْهُمْ&raquo;(نساء/۶۶) يعني اندكي هستند كه بار اين تكليف را مي كشند. &laquo;وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُواْ مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا&raquo;(نساء/۶۶) ولي اگر اين موعظه الهي را مي شنيدند و انجام مي دادند مايه ثبات خودشان مي شد &laquo;وَ إِذاً لَّآتَيْنَاهُم مِّن لَّدُنَّا أَجْراً عَظِيمًا. وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا&raquo;؛ يعني از محضر خودمان اجر عظيم به آنها مي داديم و آنها را به صراط مستقيم هدايت مي كرديم.صراط مستقيم، صراط منعم عليهم است؛ &laquo;اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ. صِراطَ الَّذينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ&raquo;(حمد/۶) كه صراط معصوم و ولايت معصوم(ع) و ورود در وادي ولايت است. در روايت در توضيح &laquo;صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ&raquo; آمده است: &laquo;شِيعَةِ عَلِيٍّ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ بِوَلَايَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ(ع) لَمْ تَغْضَبْ عَلَيْهِمْ وَ لَمْ يَضِلُّوا&raquo;(۱۰) ورود به اين وادي، همان مقام معيت است.كساني كه به اين وادي وارد مي شوند، همسفران خاصي پيدا مي كنند: &laquo;فَأُوْلَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِم منَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاء وَالصَّالِحِينَ&raquo;(مريم/۵۸) اگر سير و سفري ملاحظه نكنيد، معيت هم بي معناست، اين معيت بعد از سير است. انسان در سير خود، يا رو به خداي متعال مي رود كه در وادي صراط مستقيم است يا در وادي ولايت طاغوت حضور دارد. اگر در وادي صراط مستقيم و صراط عبوديت بود همسفران و همراهاني دارد كه عبارتند از: &laquo;النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاء وَالصَّالِحِينَ&raquo;. اينها هم كساني هستند كه خدا به آنها نعمت داده است. پس، كسي كه به صراط مستقيم هدايت شد با آنهايي كه در صراط مستقيم و صراط بندگي سير مي كنند همسفر مي شود و مي تواند با انبياء، صديقين و شهدا و صالحين معيت پيدا كند. به تعبير ديگر، انساني كه وارد وادي ولايت مي شود و به مقام معرفت امام(ع) و مقام برائت از دشمنانش مي رسد و صف خود را از دشمنان جدا مي كند، مي تواند همسفر انبياء و اولياء باشد. از همه مهمتر اين است كه امام(ع)، خود صراط است، لذا اگر كسي در صراط مستقيم قرار گرفت به معيت با امام(ع) مي رسد، و امام(ع) صراط او به سوي خداوند تبارك و تعالي خواهد بود. امام(ع) نفس مسير و صراط مستقيم است. سالك در هر منزلتي از منازل سلوك و سير معنوي، با امام(ع)، همراه است؛ يعني بدون امام(ع)، سير به سوي خداي متعال ممكن نيست؛ كما اينكه اشتباه است كه خيال شود قرآن يك آدرس است و امام(ع) هم كسي است كه آن آدرس را براي ما قرائت مي كند.اگر نگاه انسان به امام(ع) و كتاب، اين طور باشد خيلي زود خيال مي كند مستغني از امام(ع) و كتاب شده است، خودش آدرس را مي گيرد و راه مي رود. كتاب، يك نقشه راه و يك آدرس نيست؛ بلكه خودش هدايت است &laquo;هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ&raquo;(بقره/۲) خودش حكيم، زنده، شفيع و صراط است؛ لذا انسان به اندازه اي كه به حقايق قرآن مي رسد درجه دارد؛ &laquo;إقرأ وأرق&raquo;(۱۱) امام(ع) هم همينطور است. امام(ع) يك راهنما نيست كه نقشه راه را براي ما مي خواند؛ امام(ع) متن صراط است و صراط الي الله جز با امام(ع)، سير كردني نيست و اساساً معيت با امام(ع) به معني معيت با صراط است.مقام ثبات قدم و قدم صدق در كنار معصوم(ع)مقام ديگر اين است: &laquo;وَ اَن يُثَبِتَ لي عِنْدَكُمْ قَدَمَ صِدْقٍ في الدُّنيا وَالأخرةِ&raquo;. يعني خدا به من ثبات قدم بدهد تا از محضر شما كنار نروم. ثابت قدم بودن در محضر معصوم(ع)، مقام بزرگي است. يك وقت، انسان وارد وادي ولايت مي شود و به معرفت مي رسد ولي ثبات قدم ندارد؛ يك قدم در اين وادي بر مي دارد و در محضر معصومين(ع) است و يك قدم از محضر معصومين(ع) فاصله مي گيرد و غايب مي شود. تلاش شيطان اين است كه انسان را از اين ثبات قدم بيرون بياورد تا يك قدم هم با شيطان باشد؛ اگر شب با معصوم(ع) است روز با شيطان باشد، يا اگر گوش با معصوم(ع) است چشم را ببرد و ... . معيت و ثبات قدم يعني پيوسته انسان در صراط توحيد و ولايت باشد و با همه وجود از اين صراط جدا نشود؛ گناه يعني پا بيرون گذاشتن از صراط عبوديت و صراط مستقيم و خروج از مقام معيت.اين ثبات قدم بايد از روي صدق باشد؛ يعني انسان واقعا آن طرف را حق محض بداند و اگر ثبات قدم دارد از سر ترديد و شك و ريب در باب خداي متعال و اولياي او نباشد. اين چيزي است كه در سير به وادي عاشورا اتفاق مي افتد و اين درها مي تواند به روي او باز شود. اين سير از دنيا آغاز مي شود و در آخرت هم ادامه دارد.نویسنده: حجت الاسلام محمدمهدی میرباقری]]></description>
            <category>آموزش</category>
            <pubDate>Thu, 30 Oct 2014 07:54:40 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/805/مدخل-ورود-خونخواهي-سيد-الشهداء-ع-ركاب-امام-زمان</guid>
            <enclosure url="https://www.ayandehroshan.ir/images/docs/000000/n00000805-b.PNG" length="121575" type="image/png"/>
        </item>
        <item>
            <title>آشنایی با معاونت آموزش</title>
            <link>https://www.ayandehroshan.ir/news/12/آشنایی-معاونت-آموزش</link>
            <description><![CDATA[السلام علیک یا سبیل الله الذی من سلک غیره هلکمن مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیةامامت اکمال دین و تمام نعمت است با امامت طرح دین کامل می&zwnj;شود؛ پراکنده&zwnj;ها گرد هم می&zwnj;آیند و جمع و جامعه دینی و حکومت دینی تحقق می&zwnj;یابد. با امامت است که نعمت&zwnj;ها در جایگاه خود قرار می&zwnj;گیرند و به تمامیت می&zwnj;رسند اما امامت این کمال دین و تمام نعمت از آغاز با مخالفت&zwnj;ها و دشمنی&zwnj;هایی برخاسته از جهل، غرور، منفعت&zwnj;طلبی و عناد مواجه شده است، مخالفت&zwnj;ها و دشمنی&zwnj;هایی که در طول تاریخ با تلاش&zwnj;های علمی همراه شد و با جعل احادیث و طرح و گسترش شبهات پیوند خورده است. این تلاش&zwnj;ها با فرا رسیدن عصر غیبت و طرح اندیشه مهدویت به عنوان طرحی برای حیات و استمرار تشیع و تصویری از آینده جهان و پایان فراز و فرودهای تاریخ، شدت و گستره بیشتری یافته است و تا امروز ادامه داشته است و با بهره&zwnj;گیری از تمامی امکانات و ابزارها، فرهنگ و اندیشه امامت و ولایت را هدف گرفته است.رسول خدا و امامان شیعه از صدر اسلام و در پی آن بزرگواران، عالمان و اندیش&zwnj;مندان دردمند تلاش&zwnj;های گسترده&zwnj;ای را در جهت تبیین امامت و مهدویت و پاسخ&zwnj;گویی به شبهات آغاز کرده و پی گرفته&zwnj;اند. این تلاش&zwnj;ها در عصر غیبت گاه به دلیل فشارهای سنگین دشمنان ولایت و گاه به جهت حفظ وحدت مسلمین در برابر دشمنان بیرونی با افت و خیزهایی همراه شده است. این تلاش&zwnj;ها در دوره&zwnj;های مختلف این عصر بیش از هر چیز از ضعف آموزش و پژوهش رنج برده است. و در دوره&zwnj;های اخیر به&zwnj;ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی که هجوم دشمن شدیدتر شده این ضعف نمود و بروز بیشتری یافته است، ولی به دلیل حفظ وحدت در برابر دشمن، برنامه&zwnj;ریزی و تلاش برای ترمیم و تکمیل این ضعف&zwnj;ها بسیار کم&zwnj;رنگ دنبال شده است. ضرورت تبیین امامت و مهدویت و شدت هجوم منسجم و برنامه&zwnj;ریزی شده دشمنان در کنار ضعف&zwnj;ها و کاستی&zwnj;های موجود، ضرورت پژوهش و نظریه&zwnj;پردازی و تربیت پژوهش&zwnj;گر خلاق را به دنبال می&zwnj;آورد.از سویی دیگر مهدویت به عنوان ایده&zwnj;ای که مجموعه گسترده&zwnj;ای از مباحث اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و تاریخی را با خود دارد، و با توجه به نقشی که در استمرار حیات تشیع در طول تاریخ اسلام داشته است، ظرفیت و قابلیت&zwnj;های بسیاری برای پژوهش و نظریه&zwnj;پردازی و تأثیرگذاری در عرصه&zwnj;های مختلف زندگی بشر دارد. پژوهشکده مهدویت با توجه به این ظرفیت&zwnj;ها و با عنایت به ضرورت پژوهش و نظریه&zwnj;پردازی در این عرصه، برنامه آموزشی در سطوح مختلف از جمله دورة تربیت مدرس و دورة فشرده و دورة مقدماتی تربیت مربی مهدویت را تدوین کرده و به اجرا می&zwnj;گذارد.اهداف کلیاین معاونت فعالیت خود را از بهمن&zwnj;ماه 1383 با اهداف زیر آغاز کرده است:1. تبیین و به کارگیری معارف اسلامی به خصوص معارف مهدویت در زمینه&zwnj;های مختلف علوم اسلامی؛2. تربیت متخصصان برخوردار از آگاهی های کافی در زمینه&zwnj;های معارف اسلامی با گرایش به معارف مهدوی و علوم اسلامی، که صلاحیت علمی لازم را برای مقابله با اندیشه&zwnj;های انحرافی و التقاطی داشته باشند؛3. پرورش محققان و صاحب&zwnj;نظرانی که بتوانند در حوزه&zwnj;های مختلف علوم انسانی به پژوهش و تحقیق بپردازند و در این زمینه&zwnj;ها نظریه&zwnj;پردازی کنند.4. تربیت مبلغان و پژوهشگرانی کارآمد و مهدی&zwnj;باور که توانایی طرح مباحث مهدویت را به صورت عمیق و تأثیرگذار داشته باشند. اهداف دورة تربیت مدرسپژوهشکده مهدویت بر پایه نیازهای پژوهشی که در عرصه مباحث امامت و مهدویت مشاهده می&zwnj;شود، تربیت پژوهش&zwnj;گر نظریه&zwnj;پرداز را از مهم&zwnj;ترین اهداف و رسالت&zwnj;های خود دانسته و در این راستا تلاش&zwnj;هایی را آغاز کرده است. برای برنامه&zwnj;ریزی آموزشی بر اساس این هدف باید آن را تحلیل و به شکل کاربردی تعریف کرد.پژوهش&zwnj;گری و نوآوری در عرصه&zwnj;های مختلف اندیشه اسلامی افزون بر مهارت پژوهش و نظریه&zwnj;پردازی و توان بهره&zwnj;گیری از متون تخصصی، مهارت فهم کتاب و سنت و تحلیل و تفسیر آیات و روایات و مهارت تحلیل و تبیین تاریخ و سیره را می&zwnj;طلبد در حوزه امامت توان درک و تحلیل مبانی کلامی و دفاع از آن نیز لازم است.بنابراین در این دوره اهداف ذیل جهت توانایی&zwnj;های مدرسان و پژوهش&zwnj;گران در حوزه امامت و مهدویت مورد نظر می&zwnj;باشد:1. توان فهم و تفسیر آیات2. توان دفاع عقلانی از اندیشه مهدویت و مبانی آن و تحلیل و پاسخ&zwnj;گویی شبهات3. توان تبیین و تحلیل تاریخ و سیره4. توان پژوهش و نظریه&zwnj;پردازی در زمینه مهدویت5. توان ترجمه متون تخصصی زبان انگلیسی وظایفوظیفۀ اصلی این معاونت سامان&zwnj;دهی امور آموزشی مؤسسه است که در راستای نشر و ترویج اندیشه&zwnj;ها، آراء و افکار مهدوی در سطوح مختلف گام بر می&zwnj;دارد، و شرح آن به قرار زیر می&zwnj;باشد:1. ارائه پیش&zwnj;نویس طرح&zwnj;های جدید و برنامۀ سالانه معاونت2. نظارت بر حسن اجرای امور آموزشی در معاونت3. ایجاد هماهنگی بین مدیریت&zwnj;های معاونت آموزشی4. تهیه و تدوین آیین&zwnj;نامه&zwnj;های آموزشی5. شرکت در جلسات شوراهای مربوطه6. تعیین و ابلاغ حکم مدیران زیر مجموعه7. تهیه پیش&zwnj;نویس دستور جلسات شورای عالی و سایر شوراهای آموزشی8. ارائه گزارش عملکرد معاونتدوره&zwnj;های آموزشیمؤسسه برنامه&zwnj;های خود را در سه مقطع کوتاه مدت، بلند مدت و غیرحضوری آغاز کرده است.الف) دوره&zwnj;کوتاه مدت (فشرده) در این مقطع از بین طلاب و روحانیونی که سطح 2 حوزه را گذرانده&zwnj;اند و مدرک تخصصی از یکی از مؤسسات حوزوی و غیرحوزوی در رشته&zwnj;های متفاوت از قبیل تفسیر، نهج&zwnj;البلاغه، جامعه&zwnj;شناسی، علوم سیاسی، روان&zwnj;شناسی، فلسفه، کلام و... را داشته&zwnj;اند از طریق مصاحبه علمی 22 نفر پذیرفته&zwnj; شدند.هدف از تشکیل دوره فشرده، آشنایی دانش&zwnj;پژوهان با معارف مهدویت و آمادگی آنان برای پژوهش در واحد پژوهش مؤسسه بوده است تا دانش&zwnj;پژوهان به مقتضای رشته تخصصی خود مباحث مهدویت را از منظر تفسیر، جامعه&zwnj;شناسی، علوم سیاسی، روان&zwnj;شناسی، فلسفه، کلام، عرفان و... بررسی کرده و تبیین نمایند.محتوای برنامه&zwnj;های آموزش دوره فشرده:در این دوره دانش&zwnj;پژوهان در دو ترم واحدهای درسی متفاوتی را به صورت حضوری در کلاس با اساتید مجرب و زبده گذراندند. عنوان&zwnj;های تدریس شده عبارتند از: 1. مسایل سیاسی مهدویت، استاد بهروز لک؛2. دعاشناسی، استاد لاجوردی؛3. تاریخ عصر غیبت، استاد پورسیدآقایی؛4. حدیث&zwnj;شناسی 1 و 2، استاد طباطبایی؛5. فرقه&zwnj;های انحرافی، استاد رضانژاد؛6. آشنایی با کامپیوتر، استاد میرحسینی؛7. منجی&zwnj;گرایی در ادیان 1 و 2 استاد موحدیان عطار و استاد فرمانیان؛8. منبع&zwnj;شناسی، استاد آیتی؛9. رجال 1 و 2، استاد غنوی؛10. کارگاه رجال 1 و 2، استاد اسکندری؛11. کتاب&zwnj;شناسی، استاد جعفری؛12. امام مهدی در روایات، استاد پورسیدآقایی؛13. شبهه&zwnj;شناسی مهدویت، استاد رضوانی؛14. مبانی اعتقادی مهدویت، استاد پورسیدآقایی؛15. آینده پژوهی، استاد ضمیری؛16. نقد فرقه&zwnj;های انحرافی، استاد رضانژاد.ب) دوره بلند مدت تربیت مدرس (دکتری)هدف از برگزاری این دوره تقویت تحصیلات تکمیلی و تأمین هیأت علمی و استاد متخصص در مباحث مهدوی بوده است. در این مقطع از بین طلاب و روحانیونی که سطح 3 حوزه را گذرانده&zwnj;اند و مدرک تخصصی از یکی از مؤسسات حوزوی و غیرحوزوی در رشته&zwnj;های متفاوت از قبیل تفسیر، جامعه&zwnj;شناسی، علوم سیاسی، روان&zwnj;شناسی، فلسفه، کلام، عرفان و... را داشته&zwnj;اند، از طریق مصاحبه علمی ده نفر از برادران و 5 نفر از خواهران پذیرفته شدند.محتوای برنامه&zwnj;های آموزش دوره سطح 4 (دکتری)در این دوره که از تاریخ 20/6/1384 آغاز و در تاریخ 15/4/1387 به پایان رسید دانش&zwnj;پژوهان در شش ترم واحدهای درسی متفاوتی را به صورت حضوری در کلاس با اساتید مجرب و زبده گذراندند که عنوان&zwnj;های تدریس شده عبارتند از:ترم اوّل:1. اندیشه&zwnj;های سیاسی مهدویت		استاد لک&zwnj;زایی2. روش&zwnj;شناسی تفسیر			استاد نصیری3. تاریخ تحلیل				استاد طائب4. حدیث&zwnj;شناسی (1)			استاد طباطبایی5. زبان (1)				استاد شجاعی&zwnj;پور6. تاریخ عصر غیبت صغری (1)		استاد صفری7. رجال				استاد علی&zwnj;نژاد8. نظام اعتقادی اسلام			استاد معلّمی9. کتاب&zwnj;شناسی مهدویت			استاد جعفریترم دوّم:10. امامت استدلالی			استاد سعدی11. امام مهدی در قرآن			استاد پورسیدآقایی12. تاریخ تحلیلی			استاد طائب13. حدیث&zwnj;شناسی (2)			استاد طباطبایی14. زبان (2)				استاد شجاعی&zwnj;پور15. تاریخ عصر غیبت صغری (2)		استاد صفری16. رجال (2)				استاد علی&zwnj;نژاد17. تاریخ غیبت کبری			استاد رضوی18. منبع&zwnj;شناسی				استاد جعفریترم سوّم:19. بررسی احادیث مهدوی		استاد پورسیدآقایی20. مبانی اعتقادی در قرآن		استاد هادی&zwnj;زاده21. زبان (3)				استاد شجاعی&zwnj;پور22. آینده&zwnj;شناسی و پایان تاریخ		استاد دکتر موسوی گیلانی23. شبهات کلامی مهدویت		استاد خسروپناهترم چهارم:24. نقد منابع تاریخی			استاد صفری فروشاتی25. مبانی کلامی مهدویت		استاد سیدمحمدرضا حجازی26. زبان (4)				استاد شجاعی&zwnj;پور27. تفسیر تربیتی			استاد پورسیدآقاییترم پنجم:28. سیره سیاسی ائمه (1)		استاد غنوی29. روش تحلیل تاریخ			استاد واسعی30. بررسی و شرح احادیث و ادعیه مهدوی (1)	استاد پورسیدآقایی31. زبان (5)				استاد شجاعی&zwnj;پور32. نظریه&zwnj;پردازی (1)			استاد دکتر نوروزیترم ششم:33. مشترقین و مهدویت			استاد موسوی گیلانی34. مبانی تفسیر متون دینی		استاد داعی&zwnj;نژاد35. نظریه&zwnj;پردازی (2)			استاد دکتر نوروزی36. زبان (6)				استاد شجاعی&zwnj;پور37. بررسی و شرح احادیث و ادعیه مهدوی (2)	استاد پورسیدآقایی38. سیره سیاسی ائمه (2)		استاد غنویج) طراحی برخی دوره&zwnj;های آموزشیالف) دورة مقدماتی تربیت مربیب) دو واحد دکترین مهدویتد) دوره&zwnj;های غیرحضوری:به منظور پاسخ&zwnj;گویی به درخواست&zwnj;های طلاب و روحانیون سراسر کشور، برای استفاده از برنامه&zwnj;های آموزش مؤسسه، برنامه&zwnj;ریزی&zwnj;هایی صورت گرفته تا طلاب ساکن شهرستان&zwnj;ها نیز بتوانند از برنامه&zwnj;های آموزشی مؤسسه به صورت غیرحضوری استفاده کنند.هم&zwnj;چنین به منظور پاسخ&zwnj;گویی به درخواست&zwnj;های مکرر جوانان به فراگیری معارف مهدوی معاونت آموزش در نظردارد یک دوره ویژه معارف مهدوی ارائه دهد.]]></description>
            <category>آموزش</category>
            <pubDate>Sat, 28 Feb 2009 08:17:37 GMT</pubDate>
            <guid isPermaLink="false">https://www.ayandehroshan.ir/news/12/آشنایی-معاونت-آموزش</guid>
            <enclosure url="https://www.ayandehroshan.ir/images/docs/000000/n00000012-b.jpg" length="44471" type="image/jpeg"/>
        </item>
    </channel>
</rss>
